Home Tm Ca Dao Diễn Đn Tm Dn Ca Phổ Nhạc Tm Cu Đố Tm Chợ Qu Gp Ton Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cch Sử Dụng
Dẫn Giải
Diu Dụng
 
Ẩm Thực
Cảm Nghĩ
Chợ Qu
Cội Nguồn
Cổ Tch
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngn Ngữ
Nhn Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Qun
Qu Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dn Ca
 
Lin Mạng Thnh Vin
Trang Chủ
Hồng Vũ Lan Nhi 1 & 2
Phong Thủy HKH
 

 
 

 

 
   

Cy bần ven sng.
Ảnh: DUY KHI(Rag Chu)

 
Hnh ảnh cy bần trong ca dao
 
Ca dao Nam bộ l một bộ phận c nghĩa quan trọng trong ca dao người Việt ni ring v Văn học dn gian ni chung. Ca dao thấm nhuần trong tm hồn con người bằng ci tnh qu dung dị, hiền ha. Với ngn ngữ dn gian của xứ sở muỗi ku như so thổi, đĩa lềnh tựa bnh canh, người dn Nam bộ đ gp nhặt những tiếng ni n tnh cho tm hồn người Việt bằng những hnh ảnh quen thuộc mang tnh biểu trưng của vng sng nước Cửu Long.
 
Nổi bật ở vng đồng bằng chu thổ Cửu Long l sự c mặt của hnh ảnh cy bần, một loại cy rất gần gũi với b con Nam bộ. Cy bần l loại cy đặc th ở vng đất bồi lắng ph sa ny. Cy bần cn gọi l cy thủy liễu, thường mọc ven cc knh rạch hay xen lẫn trong những đm l dừa nước. L loại cy sống trong mi trường bn nước, bần c rễ phụ mọc nh ln khỏi mặt bn. Cy bần c chức năng giữ đất rất tốt, gỗ chủ yếu dng lm chất đốt. Hoa bần mu trắng pha cht hồng phấn, rất đẹp, cho tri. Tri bần c vị chua của phần thịt, cht của phần hạt rất th vị. Đy cũng l mn ăn độc quyền của b con Nam bộ:
 
Muốn ăn mắm sặc bần chua
Chờ ma nước nổi ăn cho đ thm
 
B con Nam bộ đ dnh cho cy bần một tm tnh ưu i. Trong cc cu ca dao, họ mượn hnh ảnh cy bần để thổ lộ tấm lng của mnh với nhiều cung bậc cảm xc khc nhau, từ đ tạo nn nhận thức thẩm mỹ kh mới lạ về loi cy ny.
 
Xuất pht từ ci tn nghe qu đi khổ- bần m người Nam bộ đ đặt cu đố về n:
 
Giống chi ton l giống đực
Thiếu tứ bề cam cực chung thn ?
 
Từ kiếp bnh sinh thiếu tứ bề ấy m tc giả bnh dn đ mượn tri bần để ni ln số phận hẩm hiu của người phụ nữ:
 
Thn em như tri bần tri
Sng dập gi dồi biết tắp vo đu?
 
Hnh ảnh sng dập gi dồi thật hay v cy bần cho tri chn vo ma nước nổi. V vậy nước trn ngập lung bu lm cho tri bần tri dạt theo dng nước m khng biết sẽ về đu.
 
L thế đấy, cy bần mang số kiếp thật hẩm hiu, bị phũ phng:
 
Cy bần kia hỡi cy bần
L xanh bng trắng lại gần khng thơm
 
Nhiều lc cy bần trở nn mạt hạn, tầm thường trong thể hiện của người bnh dn:
 
Cảm thương dước, bời lời
Cha sao mẹ sến, dựa nơi gốc bần
 
Cy bần cn l ci để người ta so snh sự sang hn:
 
Khng thương em hổng c cần
Trầm hương kh kiếm chớ đước, bần thiếu chi
 
Tuy nhin, người Nam bộ khng chỉ nhn cy bần dưới con mắt bi quan như thế. Bằng ci nhn ho sảng v lối sống phng khong, lạc quan, cy bần cn l điểm tựa cho tnh yu đi  lứa:
 
Lm thơ anh dn đọt bần
Dn cho hai họ Nguyễn Trần gặp nhau
 
Hy vọng để rồi khi tnh duyn bị ngăn trở, bần lại l nơi cha mẹ phạt vạ con ci:
 
Phụ mẫu đnh anh quặt qu quặt quại,
Đem anh treo tại nhnh bần
Rũi đứt dy m rớt xuống,
Anh cũng lần m kiếm em.
 
Ci tnh của người dn Nam bộ l thế, yu xả lng, đnh chết cũng thương. Cy bần cn l biểu vật của sự nhớ thương, l mật hiệu của tnh yu:
 
Chiều chiều xuống bến ba lần
Trng em khng thấy thấy bần xơ rơ
 
Hay
 
Lẻ đi em chịu lẻ đi
Hoa tn em cũng đợi, bần tri em cũng chờ
 
Nhưng nhiều lc những c Hai, anh Su lại nghi ngại, đặt vấn đề về chuyện cưới xin:
 
Neo ghe v dựa gốc bần
Em thương anh ni vậy
Chớ biết mnh đặng gần hay khng
 
Hay khi đ khng thnh duyn nợ th:
 
Bần gie, bần liệt, diệc đau chờ mồi
Anh với em duyn nợ hết rồi
Đi tm chỗ khc đừng ngồi kế em
 
Khng chỉ vu vơ trch mc thế thi, với cch ni như tt nước, người Nam bộ cũng mắng nhiếc:
 
Mồ cha thằng đốn cy bần
Khng cho ghe c đậu gần ghe tm
 
Nhưng đi lc cũng cảm thng:
 
Bần gie đm đậu sng ngời
Lỡ duyn tại bậu trch trời sao nn
 
Dựa vo trường lin tưởng sự vật, người dn Nam bộ đ thổi vo cy bần một luồng sinh kh c sức sống đến kỳ lạ, n hiển hiện dạt do trong lng người đọc tạo nn gi trị biểu đạt phong ph. Từ đ n tạo nn cảm hứng thẩm mỹ cho người thưởng thức.
 
Ngy nay, cy bần vẫn cn chiếm vị tr kh lớn bn dng sng nước Nam bộ. N c một nghĩa lớn trong tm hồn của người dn nơi đy. Trải bao thăng trầm của thin nhin, nhu cầu kinh tế, v cả tc động của con người, cy bần vẫn sừng sững trong tm thức của người dn, gợi nhớ về một thời khai hoang vng đất vượn h chim ku của ng cha - gip chng ta hiểu thm về nền văn minh miệt vườn, nền văn ha sng nước tr ph v ngọt ngo như lời ru từ lng mẹ, để chng ta sẽ thấy mnh c trch nhiệm hơn với qu hương.

 

Đặng Duy Khi

 

 

Sưu Tầm Ti Liệu v Web Design

  H Phương Hoi

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hong Vn

Sưu tầm Nhạc Dn Ca

Julia Nguyễn
Xin vui lng lin lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những g lin quan đến trang web nầy
Copyright 2003 Trang Ca Dao v Tục Ngữ
Last modified: 02/19/15