Home T́m Ca Dao Diễn Đàn T́m Dân Ca Phổ Nhạc T́m Câu Đố T́m Chợ Quê Góp Ư Toàn Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cách Sử Dụng
Dẫn Giải
Diêu Dụng
 
Ẩm Thực
Cảm Nghĩ
Chợ Quê
Cội Nguồn
Cổ Tích
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngôn Ngữ
Nhân Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Quán
Quê Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dân Ca
 
Liên Mạng Thành Viên
Trang Chủ
Hồng Vũ Lan Nhi 1 & 2
Phong Thủy HKH
 

 
 

 

 
   

Gái thương chồng đương đông buổi chợ..."

NGUYỄN ĐỨC DƯƠNG

 

"Gái thương chồng đương đông buổi chợ; trai thương vợ nắng quái chiều hôm" là một câu tục ngữ (TN) ư vị. Vậy mà măi tới giờ, giới nghiên cứu ở ta vẫn chưa nhất trí được với nhau về cái nghĩa đích thực của câu trên. Tại sao lại xảy ra t́nh trạng đó? Và làm thế nào để trả lời thoả đáng cho câu hỏi: người xưa muốn nhắn gửi ǵ cho con cháu qua câu tục ngữ ấy?

 

 

 
 

Trước khi trả lời mấy câu hỏi đó, có lẽ chúng ta nên cùng nhau đọc lại lời diễn giải từng được trích dẫn nhiều nhất ở ta: lời diễn giải của sách Kể chuyện thành ngữ tục ngữ do GS Hoàng Văn Hành cùng các cộng sự biên soạn khá công phu và đă được in đi in lại nhiều lần kể từ ngày ra mắt tới nay. Theo sách trên, người xưa muốn nhắn gửi cho hậu thế ba điều:

 

(1) "[…] phản ánh sự chênh lệch, bất b́nh đẵng trong quan hệ yêu thương vợ chồng. T́nh cảm người phụ nữ bao giờ cũng đậm đà, đầy đặn, mặn mà như buổi chợ đương đông, bởi ngoài lí do giới tính ra, người phụ nữ c̣n chịu sự ràng buộc của tam ṭng tứ đức. Ngược lại, t́nh thương yêu của người con trai đối với vợ thường nhạt nhẽo, thoáng qua, ví như nắng quái chiều hôm le lói một lát rồi tắt ngấm khi mặt trời lặn;

 

(2) […] phản ánh mức độ khác nhau trong t́nh yêu vợ chồng. Người con gái luôn luôn thương yêu chồng bằng t́nh yêu đậm đà, mặn mà, đầy đặn khác nào đương đông buổi chợ. C̣n t́nh cảm của người con trai chỉ đôi lúc nhưng mănh liệt như cái nắng quái chiều hôm vậy. Nắng quái chiều hôm tuy ngắn ngủi nhưng sức nóng, sức cháy bỏng của ánh nắng xiên khoai này thật là ghê gớm;

 

(3) […] nói về tính chất biểu hiện t́nh thương vợ chồng. Khi đă thương yêu chồng, t́nh cảm của người con gái được thể hiện ra bằng sự hoạt bát, vui nhộn như đương đông buổi chợ. Và người chồng chẳng khó khăn ǵ trong việc t́m hiểu t́nh cảm của vợ đối với ḿnh. Ngược lại, chàng trai thâm trầm hơn trong t́nh yêu. Thậm chí, có khi t́nh yêu thương của chàng được thể hiện cả bằng sự cáu gắt, khắt khe, nghiệt ngă như nắng quái chiều hôm".

 

Tiếc thay, lời diễn giải ấy đă không được đông đảo bạn đọc đồng t́nh lắm v́ họ cho rằng nó để lộ hai điểm cần tránh khi diễn giải TN. Thứ nhất, nó quá thiên về miêu tả, một điều hết sức xa lạ đối với TN, v́ TN, như ai nấy đều biết, là thể loại sáng tác dân gian chỉ quen đưa ra những nhận định súc tích (như Chó treo; mèo đậy – Vàng gió; đỏ mưa – Nhà gỗ xoan; quan ông nghè, v.v và v.v.) hoặc những lời khuyên nhủ cô đọng (như Chị ngă em nâng – Ăn đấu trả bồ – Ra đường hỏi già; về nhà hỏi trẻ: Yêu trẻ trẻ đến nhà; kính già già để tuổi cho – Ăn cây nào rào cây ấy, v.v. và v.v.), chứ rất ngại đi sâu vào những miêu tả chi li. Thứ hai, có lẽ các tác giả đă nhầm khi coi câu TN này như một câu so sánh (tức Gái thương chồng NHƯ đương đông buổi chợ; trai thương vợ NHƯ nắng quái chiều hôm), mặc dù trong câu chẳng hề có một từ NHƯ nào và cũng chẳng hề có một dấu hiệu h́nh thức nào đ̣i hỏi phải diễn giải như thế cả.

 

Lối diễn giải nhầm lẫn đó, đến lượt ḿnh, c̣n đẩy người diễn giải tới chỗ phải mắc thêm một sơ suất nữa: buộc họ phải xử lư hai ngữ đọan "đương đông buổi chợ" và "nắng quái chiều hôm" như là bổ ngữ chỉ phương thức/bổ ngữ chỉ mức độ cho vị từ thương. Do đă lỡ xử lư thế rồi, nên họ đành phải gán cho những ngữ ấy nhiều ư nghĩa mà mấy ngữ này vốn không có và cũng khó ḷng có được trong bất cứ ngôn cảnh nào.


Sự khiên cưỡng lộ liễu ấy như thầm nhắc chúng ta: chớ có đi tiếp trên con đường các tác giả ấy đă đi. Nghĩa là đừng nên coi câu TN trên như là câu so sánh, mà nên xử lư nó như là câu tỉnh lược, một dạng câu c̣n thông dụng hơn câu so sánh gấp hàng trăm lần.


Nếu xử lư như thế th́ câu có thể được viết lại như sau: "Gái thương chồng [th́ phải hành xử ra sao để bày tỏ được tấm ḷng yêu thương ấy ngay cả lúc] đương đông buổi chợ ; trai thương vợ [th́ phải hành xử ra sao để bày tỏ được tấm ḷng chính ḿnh ngay cả lúc] nắng quái chiều hôm".


Đến lúc này th́ việc cần làm chỉ c̣n là đi t́m những biểu thức ngôn từ [linguistic expression] súc tích nhưng có thể diễn đạt thoả đáng cho những phần bị tỉnh lược vừa nêu. V́ đề tài mà câu TN đề cập là t́nh thương yêu vợ chồng nên biểu thức thích hợp hơn cả có lẽ là : NÊN HẾT L̉NG VỚI CHỒNG / NÊN HẾT L̉NG VỚI VỢ.


Bây giờ, ta hăy thử điền hai biểu thức ấy vào những phần đă tỉnh lược rồi kiểm định xem câu có ổn không. Kết quả thu được khá khả quan : "Đă thương chồng th́ người vợ nào cũng NÊN HẾT L̉NG V̀ CHỒNG ngay cả khi đang buôn may bán đắt ; đă thương vợ th́ người chồng nào cũng NÊN HẾT L̉NG V̀ VỢ ngay cả khi đang phải khổ sở với cái nóng quái ác lúc chiều hôm".


Đó chắc hẳn là điều mà người xưa muốn nhắn gửi cho con cháu. Nói khác đi, ông cha chúng ta muốn khuyên chúng ta rằng: đă yêu nhau thực ḷng th́ hăy hết ḷng v́ nhau ngay cả trong những t́nh thế khó mà tỏ bày được tấm ḷng yêu thương kia.

 

 

Sưu Tầm Tài Liệu và Web Design

  Hà Phương Hoài

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hoàng Vân

Sưu tầm Nhạc Dân Ca

Julia Nguyễn
Xin vui ḷng liên lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những ǵ liên quan đến trang web nầy
Copyright © 2003 Trang Ca Dao và Tục Ngữ
Last modified: 02/19/15