Home Tm Ca Dao Diễn Đn Tm Dn Ca Phổ Nhạc Tm Cu Đố Tm Chợ Qu Gp Ton Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cch Sử Dụng
Dẫn Giải
Diu Dụng
Cảm Nghĩ
 
Ẩm Thực
Chợ Qu
Cội Nguồn
Cổ Tch
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngn Ngữ
Nhn Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Qun
Qu Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dn Ca
 
Trang Chủ
 

 
 

 

 
 

Bnh Thuận Hiền Ho Như Tn Gọi

HONG N PHẠM LƯU VONG

Gia đnh chng ti, người th mang những mo cơm vắt sẵn, kẻ th khing những khc bương chứa đầy nước lạnh. Nhỏ b như anh em ti th m những cục đường tn hoặc mật ong, m thầm lặn lội xuống thuyền. Bố ti cng những người lớn kẻ cho, người chống cho đến khi chiếc thuyền rời khỏi cửa Vạn Phần v ko buồm xui theo cơn gi. Gần hai tuần lễ lnh đnh trn biển cả với sng đập gi go, chiếc thuyền buồm mỏng manh c lc như gần bị nhận chm xuống lng biển cả. Chung quanh ton l biển cả mng mnh, khng định hướng được đu l bờ bến. Tất cả mọi người chỉ cn biết ph thc định mệnh cho Trời. Cuối cng th cho d chiếc thuyền bị nhận chm ở cửa Thuận An, nhưng chng ti được người dn Huế hết lng cứu vớt ln bờ được mọi sự bnh an. Từ đ chng ti thot ra khỏi vng đất cay nghiệt Bắc Việt, nơi m cc ng V Thần đang tiến chiếm.

Sau khi tạm cư tại Huế được ba thng, rồi như tun theo Thin , bố mẹ ti quyết định xuống Miền Trung để tm nơi lập nghiệp. Chuyến xe lửa từ Huế chở hng ngn người, trong đ c gia đnh chng ti đến ga Phan Thiết. Sau khi từ gi b con v những người đồng cảnh ngộ di cư tm đất sống, chng ti được chnh quyền chuyển đến lng Vinh Ph, v cuối cng bố ti nhận nơi ny lm qu hương thứ hai để ti tạo cuộc sống mới, d nơi đy rất hon ton xa lạ

.

Cho đến hm nay, sau hơn hai mươi năm xa rời mảnh đất, m nơi đ nhờ cng ơn cha mẹ cần c hy sinh nui dưỡng, nhờ cơm c, nhờ phong thổ của Bnh Thuận m ti được khn lớn v hnh diện lm người Việt Nam. D c thể nhiều phần khng đng khi muốn nhắc đến một nơi m ti đ thọ ơn, nhưng ti vẫn muốn viết lại một nơi m ti yu qu trong cuộc đời.

Bnh Thuận, một tỉnh thuộc duyn hải Trung phần Miền Nam Việt Nam, nằm dọc theo Quốc Lộ số 1, cch Si Gn 195 cy số về hướng Bắc. Thời chế độ Tự Do, tỉnh Bnh Thuận gồm c cc quận l Hm Thuận, Thiện Gio, Hải Long, Sng Mao, Ha Đa, Phan R, Tuy Phong... v phải cng tm nhn nhận rằng người dn Bnh Thuận v cng hiền ha, chất phc v bao dung đng như tn gọi của đất Bnh Thuận. Bởi v chỉ cần ni đến từng danh xưng của mỗi quận, mỗi x, mỗi lng th chng ta nghe ton những từ ngữ m i, dịu dng. Bnh Thuận lại cn l một vng đất đầy danh lam thắng cảnh như bờ biển Hải Long, Lầu ng Hong, Mũi C N, Ghềnh Đ Long Hương, Đảo Ph Qu, Bi Thương Chnh v, nhiều, nhiều lắm. Bạn c thể thấy Bnh Thuận l một vựa la khổng lồ c bay cũng phải mỏi cnh bởi n trải di từ quận Hm Thuận, vng ln quận Thiện Gio, xuyn ln tận Sng Mao, trn xuống Ha Đa, chạy thấu mạn ty bắc Tuy Phong. Chẳng những la gạo m cả đến mọi thứ ngũ cốc khc như khoai lang, khoai m, đậu xanh, đậu phộng, bắp, dưa hấu... v khng những nui dn Bnh Thuận m cn nui dn Miền Trung no ấm nữa. Bạn cn phải v vn thch th khi biết được ngư dn Bnh Thuận cung cấp nguồn hải sản ngon tuyệt v v tận với một giải bờ biển với bi ct trắng phau nối nhau miệt mi từ Mũi Đn, tức l hải đăng Phan Thiết, trn qua Vinh Ph, Vinh Thủy, Thanh Hải, Long Hải rồi lướt ra Tuy Phong v theo sng lượn tới Mũi C N để rồi ngưng ở đ v khng dm xm lăng qua hải phận Phan Rang. Vng biển Bnh Thuận l một kho tng hải sản đ nui dn, lm giu cho dn... m by giờ chỉ mới thong nhắc, ti nghe thm nhỏ gii mi thơm ngon ngọt của những con điệp, những con tm thẻ bạc, những con s, ốc, những con mực m dng giống ko di như mực nang, mực tuộc, mực sim, mực ống... i nghe thm qu, cho ti nuốt nước bọt một cht rồi cn phải tưởng thm mi vị của c nục, c thu, c ngừ, c trch, c mi, c bạc m, c cơm, c mai, c m tươi ri... v, v để cho ti một giy ht ngửi mi nước mắm Phan Thiết nữa chứ!

Nhưng chưa phải hết đu. Ngoi những kho tng ngũ cốc, nguồn hải sản bất tận như lời ca tụng của nhn gian đồng vng biển bạc, m tỉnh Bnh Thuận cn biết bao nhiu nguồn ti nguyn thin nhin khc như muối, trải di trắng như tuyết, cao như ni, khng bao giờ chấm tận. C ai đ từng uống nước suối thin nhin, c si bọt ln như ga, m rất m dịu tươi mt, nguồn nước qu ấy cứ phun ln mi, chưa ngừng, v c lẽ khng bao giờ ngưng. Đ l nguồn nước suối Vĩnh Hảo của tỉnh Bnh Thuận đ bạn ơi! Tất cả, một giải đất sung tc, mầu mỡ, ph nhiu v v cng hiền ha như thế lm sao khng lại l nơi cho chim lm tổ bạn nhỉ! Chim mung cn biết được như thế huống chi bố mẹ ti đ chọn nơi ny để cho cc ngi v con chu c được cuộc sống thanh bnh no ấm. Ti muốn mời bạn về thăm lại nơi ny, trong khng gian của hai mươi lăm năm về trước, d tạm thời trong tr tưởng, để c thể cảm nghiệm được cht no nơi ti đ khn lớn nhờ ht thở khng kh của đất lnh, nhờ ăn những miếng cơm, những miếng c của đất Bnh Thuận c được từ cng lao to lớn như trời biển của bố mẹ ti tảo tần. No ta thử nhắm mắt cng... đi...

* PHAN THIẾT V... MI C

Thị x Phan Thiết l thủ phủ của tỉnh Bnh Thuận, khng rộng v chiều di từ bến xe đi lục tỉnh vng đến ng ba chữ Y theo trục Quốc Lộ số 1 ra tới cầu Sở Muối. Phan Thiết c diện tch nhỏ m tiếng tăm lại lớn nhờ những sinh hoạt no nhiệt bun bn trong thnh phố đến những ồn o no động của cc bến ghe thuyền v nổi tiếng nhất nhờ mi c v mi... nước mắm v vn thn thương. Bạn đừng vội cười trn mũi ti v lời ca tụng mi nước mắm ny đấy nh! Bởi n khng thn thương lm sao được v khi bạn ăn cơm, ăn bn, ăn phở, ăn lng heo, bnh hỏi v đủ thứ thức ăn khc m thiếu nước mắm, đặc biệt l cc loại mắm Phan Thiết th kể như bữa ăn của bạn đ mất phần hương vị thơm ngon đậm đ rồi phải khng? Thế th đừng cười ti nữa bạn nh để ti đưa bạn đến xem những vựa mắm khổng lồ. Nhưng trước tin nn đi xem sinh hoạt v thắng cảnh xong, khi no cảm thấy kht nước, chng ta sẽ gh những vựa sản xuất cc loại mắm...

Quốc lộ số 1 từ Si Gn chạy ra Miền Trung hồi trước phải chạy trn đường Trần Qu Cp, vng qua đường Gia Long giữa thnh phố Phan Thiết, m hai bn đường phố l nơi bun bn sầm uất nhất. Bn ny l khu thị tứ, băng qua cầu sắt v bn kia l khu Hnh Chnh Tỉnh được ngăn chia thnh hai phần r rệt bởi ging sng C Tt nhập với sng Mương Mn chảy xuyn qua thnh phố v đổ ra biển. Chnh nhờ ging sng ny tạo cho thnh phố Phan Thiết một cảnh đẹp v dễ thương v cng. Bn nguồn nước khi đục khi trong theo từng ma của tạo ha, cng vin Phan Thiết với những cy cổ thụ vươn cnh rợp l, những cy kiểng được những bn tay nghệ thuật tc tạo thnh hnh những con cng, con đại bng xem đẹp đến m man. Lầu nước cao cht vt m khi bọn chng ti cn để tc đờ mi cua thường hay xi x ci chữ Ty l Sa-tu-đ in hnh trn ln nước sng trong xanh vo mỗi ma h, trộn lẫn với những hng cy phượng vĩ đỏ chi dọc theo trường Nữ Trung Học. Hnh ảnh ny khng bao giờ chng ti qun được. Bng dng của lầu nước cao, bng dng những t o di nghing nghing vnh nn, bng dng của những cậu học sinh o trắng quần ty xanh cng lũ lượt băng qua cầu v in trn ging sng Mương Mn, n min man v tnh tứ lắm đi thi!

Sau ny trong chương trnh mở mang kiến thiết, xe cộ xuyn tỉnh khng cn chạy trong lng thnh phố nữa v một đoạn xa lộ được nối tiếp từ đường Trần Hưng Đạo, vượt qua cầu đc xi măng cốt sắt, cũng gọi l cầu Trần Hưng Đạo thng ra cầu Sở Muối trn trục Quốc Lộ số 1 v xe cộ cứ thế bon bon xuyn qua cc tỉnh Miền Trung. Xin dừng một pht ở đy để ni về ngi trường v một vi kỷ niệm kh qun của thuở học tr. Đ l trường trung học Ng Đnh Khi được xy 2 tầng rất khang trang trn vng đất rộng gần ba mẫu ty, pha sau cũng một dy hai tầng lm k tc x cho học sinh nội tr, một sn chơi bng rổ rộng ri. Sau chnh biến 1-11-63, tn trường được đổi thnh Chnh Tm. Ngi trường ny l nơi m chng ti cũng như hng chục ngn học sinh đ từng mi rch mươi lăm bộ o quần để kiếm mớ vốn liếng cho cuộc đời. Thời đ, quả thực như dn gian ghn ghp nhất quỉ, nh ma, thứ ba học tr! Mỗi lần vo lớp học, c đứa sing năng cắm mũi nghe thầy c giảng dạy, c lắm đứa th say m x giấy tập vở xếp thnh my bay rồi phng ln, c lc trng đầu thầy c tc đang trắng dần v... bụi phấn. Lại lắm đứa xếp giấy thnh những chiếc tu, lấy mực đen bi ln ống khi v thả... neo trn bn. Cc thầy c rất buồn bực, c khi lẩm bẩm nhỏ khng chịu học lớn ln đi lm quan.... Ci đm học tr cũng cứ mặt chai my đ cho đến khi thầy c cầm ci thước bảng di thong ln th ci bọn học tr ngoan đo để, cắm bt nhn ra ngoi cửa sổ, bảo rằng thưa thầy c em đang suy nghĩ!!! Cho đến sau khi thi ci bằng t ti hai (nặng), khng biết l c bao nhiu c cậu đi tướt. Nhưng về pha mắt phượng my ngi lăm le thượng đi mai cc, v bọn chng ti tuy mang tiếng l tu mi, nhưng rất lắm thằng chỉ mới lưa thưa vi cọng ria mp, trng khng c một cht phong độ no cả. Rồi tin tức truyền đi mau chng, đứa th xin chui vo mi trường... Chiến Tranh Chnh Trị, c đứa nộp đơn vo trường V Bị. Cn hng chục đứa th tự nhin bị mặt xanh da vng, lưng gầy bụng ỏng... cho đến khi cầm chắc được tờ giấy miễn dịch vĩnh viễn, tự nhin chng mập khỏe hẳn ra v đua nhau... cưới vợ. Hầu như đm học sinh ny đ giao kết với nhau thc vợ đẻ cho mau hết lứa, cho nn đứa no cũng tay dắt nch mang, cng trn lưng, đội trn cổ một bầy qu nương, cng tử xem ra rất rộn rng. Cũng c nhiều thằng đ từng bị thầy c khện thước bảng trở thnh kỹ sư cầu cống, kỹ sư đo mỏ. Lắm thằng biết li trực thăng, L.19, khu trục. Cũng đảo ln lộn xuống, nghing cnh đổi hướng bay trng cũng rất l phi cơ... Lại c lắm thằng trở thnh sĩ quan lnh nước, c khi trục quay bị kẹt, quan lnh h hục ko sợi dy xch mỏ neo to tổ bố đến phỏng cả tay. C khi trời lm phong ba, con tu chao đảo chồm ln hụp xuống, v chưa quen sng nước, chng sĩ quan chạy khng kịp nn bm cửa vi đầu ra ngoi để ht ra cơm mửa ra nước cả boong tu. Phong ba bo tố khng thể chu theo, người sĩ quan đệ đơn xin phục vụ ở căn cứ, cấp trn cũng thng cảm cho về trn cc giang đỉnh, hoặc thuyền trưởng để bớt bị sng gi v khng cn được ht bi Hoa Biển nữa. Tiếc đến thế th thi! Cn phần ti cứ lầm lũi với nghề cạo giấy, mi về sau mới tập tnh lm thợ săn... tin v viết lch để cho đời bớt c đơn!

By giờ ti với bạn thả bộ dọc theo đường Trưng Trắc, hai bn bờ sng l những dy nh sn, ghe thuyền đậu san st ko di tới bến c Cồn Ch với hng ngn ghe thuyền đủ loại. Bn kia l bến Đng Hải, hng ngn ghe thuyền cũng chen chc nhau. Đy l cửa biển, lối ra đại dương để hnh nghề hạ bạc thu vng.

Cũng như cc vng biển Việt Nam, ngư phủ Phan Thiết đi đnh bắt c bằng nhiều dụng cụ v phương tiện khc nhau. Nghề bắt c đi nổi th c cc loại lưới cước từ thn hai để bắt c trch, c mi, c lẹp. Hoặc lưới thn tư, thn năm để bắt c cam, c lầm, c ngừ, c thu... Ngư phủ chạy ra biển khơi, ty theo con nước để bủa những dng lưới di từ một cy số đến bốn năm cy số. Neo ghe v chờ con nước đứng, ngư phủ ko lưới ln, c đng đầy đặc, họ chỉ xủ lưới cho c rơi xuống khoang chứ khng thể no gỡ kịp, khi về đến bến giăng lưới ln bi ct v gỡ hết c ra. C khi lm khng xuể, ngư phủ cho dn hi c lại gỡ lấy phần. Bạn c biết khng mỗi chuyến đi như vậy thu hoạch cả tấn c, đ l chỉ một ghe thi m bạn chịu kh nhn ln cho hng trăm chiếc ghe đnh c về như thế. Ngư phủ Phan Thiết cn đnh bắt c bằng lưới ch, mỗi năm vo ma c thể chở về hng vạn tấn c nục, c lầm, c bạc m, c knh, c chim trắng, c chim đen, c sng, c cam... Vo mỗi ma đnh bắt c, ghe thuyền ra vo tấp nập, trưa, chiều v cả đm tối nữa. Những ngọn đn măng xng, đn điện pht ra từ bnh ắc qui, hoặc kẹt qu th đốt đuốc để đong c. , m bạn c nghe bn ny la c, bn kia la c v đi khi c tiếng ci v nhau nữa khng? Ci lộn m vui lắm bạn ơi! Bởi v mỗi khi ghe đnh c về, cc ng b đầu nậu xuống ghe, trao cho ng b chủ ghe, c khi trao cho ng cho dọc, cn gọi l ti cng, một b đũa hoặc b thẻ. Khng phải l thẻ bi đu nh, m l thẻ lm bằng tre, giống như thẻ xin xăm vậy đ. Mỗi một lần đong c vo thng, đổ xuống xuồng cho đầu nậu th h ln một tiếng c nghe đến điếc lỗ tai. C nghĩa l mỗi tiếng c l một thng c đ đong v đổ xuống xuồng, ng b chủ ghe trao lại cho đầu nậu một thẻ. Cứ như thế cho đến khi đong hết c, kiểm lại số thẻ th biết số lượng đ l mấy trăm thng c. Rồi cứ hng tuần, đầu nậu tnh thnh tiền, rồi chở hng bao bố tiền đến nh chủ ghe, v ngư phủ đếm tiền thoải mi. Cn nghề d co c hai phương cch l d co đi bởi hai chiếc ghe cng ko một lưới d. Nghề ny cũng nặng vốn v mỗi chủ ghe t nhất phải c hai dng d, xấp xỉ cả triệu đồng, rồi dy cp cũng khng rẻ dưới nửa triệu. Đến ma, thường từ thng tư đến gần cuối thng mười một th hai chiếc ghe đ c giao kết với nhau, cng ra khơi, thả lưới d, cng ko mỗi bn một dy cp, cng một tốc độ để cn bằng mặt d. Sau vi ba tiếng đồng hồ, cũng c lc trời thương, một tiếng đồng hồ thi. Hai ghe cng quay lại, trục d ln v xc c ln ghe. Lặt lựa xong thường cũng được vi chục giỏ cần x c, tm, mực... mỗi giỏ c thể cn nặng hng trăm k l. Nghề d co đi thường đnh bắt được c l đ, c phn, c đổng, c mối v được rất nhiều loại hải sản ngon tuyệt như ốc gic, ốc gai, s, điệp, tm hm, tm vỗ, mực tuộc, mực nang, tm thẻ bạc. C khi đnh bắt xong chạy về đến bến, cc loại hải sản ny vẫn cn ngọ ngoạy, thả vo nồi nước si, vớt ra th chỉ cn thấy lưu linh chờn vờn trước mắt. No hy kh một tiếng rồi gắp miếng điệp, hay miếng ốc thi mỏng, hoặc con tm nướng bỏ vo miệng để biết... sống cả một cuộc đời ngon ngọt.

C nhiều phương cch đnh bắt c của ngư phủ Bnh Thuận nữa bạn ơi! Diễn tả cho hết th rất l miệt mi, đnh xin lỗi bạn. Ti chỉ xin vắn tắt, ngư phủ ở đy cn nghề d tm, d ruốc, lặn bắt s huyết, s lng với những số lượng ti khng thể cn được... v cuối cng l nghề ko lưới rng, dng lưới di cả vi nghn mt, được giăng ra bao vy một vng biển, cch xa bờ c khi dăm cy số. Mỗi đầu dy vi chục người, phăn ko. C khi cả nửa buổi mới ko xong một vt rng. i chao, c ve, c cơm, c mai trắng hếu, mỗi vt rng gom được hng tấn c. Cc loại ny đặc biệt dng để lm mắm nm, n ngon tuyệt c mo. Bạn thch ăn thịt ba rọi luộc cuốn bnh trng rau sống khng nhỉ? Hy lm một chn mắm nm trộn tỏi, ớt đm nhuyễn. Bảo đảm bạn sẽ qun cả chất c-lt-t-r để m cuốn rau sống, trộn rau thơm, mấy miếng thịt ba rọi trong miếng bnh trng v... chấm lia lịa!

C lẽ bạn kht nước lắm rồi phải khng? Ti đưa bạn đến một khu lm nước mắm điển hnh của Phan Thiết dọc theo đường Huyền Trn Cng Cha. Vừa đi hết khc đường chợ sắt, m chợ ny khng c bn sắt, chỉ v trước đy l những đoạn đường rầy xe lửa rồi thnh ci tn bị thừa nhận đấy thi. Những dy nh lều, hay cn gọi l nh thng rộng lớn san st nhau. Trong đ c hng trăm ci thng được ghp bằng cy vn, rất kn khng thể rỉ nước ra được. Chiều cao mỗi thng khoảng bốn năm thước, đường knh c thể su bảy thước. Với một kch thước như thế, mỗi thng c thể chứa đến mấy tấn c. Mỗi một ma c, cc nh thng v cng tấp nập, bận rộn v người gnh c, gnh muối ra vo nườm nượp. Cc nhn cng đổ c vo thng, trộn muối v chờ thời gian để rồi biến những thng muối c ny thnh nước mắm đủ loại. Từ nước mắm nhĩ, loại tuyệt nhất, rồi đến nước nh, nước ba. Th tiền no của nấy đ m! Cứ đến từng chu kỳ, hng đon xe cam nhng nối đui nhau để nhn cng nh thng chất những tỉn, những thng sắt ty đủ cc loại nước mắm để cung ứng cho Si Gn, cc tỉnh Miền Đng v Cao Nguyn Trung Phần. Đy cũng chỉ l một đơn vị lm nước mắm m thi. Nếu kể ra hết cc nh thng tại Phan Thiết, Thanh Hải, Hải Long, Phan R Cửa... th chắc chắn ti v bạn nếu c giỏi bơi lội th cũng bị chết chm v khối lượng nước mắm ny. Tại sao ở đu đu cũng đều khen nước mắm Phan Thiết ngon nổi tiếng. M theo ti hiểu v l lượng c do ngư dn đnh bắt về cn tươi xanh, lại nhờ muối sản xuất từ nước mắm thin nhin, khng pha chế ha chất, v dĩ nhin cũng nhờ bn tay của những người biết muối c v chế biến thnh mắm nm hay cc loại nước mắm khc nữa. Đặc biệt thm nữa, nối sau cc nh lều, nh thng chế biến nước mắm th cũng tại đy của Phan Thiết cn c một nh my sản xuất c đng hộp tương đối tối tn của thời điểm thập nin 60. Như đ trnh by ở trn, khối lượng c đủ loại do ngư phủ đnh bắt về hằng h v số. C được vận tải cung ứng cho Si Gn, Miền Đng, Miền Cao Nguyn Trung Phần vẫn khng hết, hng trăm ngn tấn c để biến chế thnh nước mắm vẫn khng xuể v do đ nh my đng c hộp ny cũng phải hoạt động quanh năm, v phần nhiều l xuất cảng đi cc nước. Để khối lượng c ngoi biển khơi cn chờ ngư phủ Bnh Thuận chở về, để nui người dn no ấm v giu c.

Đối diện với qun nước sinh tố ny l ấp Vinh Ph, một nơi m ti đ được thn sinh ấp ủ, nui dưỡng dạy dỗ thnh người từ ngy di cư vo Miền Nam Việt Nam năm 1955. Ấp Vinh Ph được thnh lập từ thời đ trn một bi ct ven biển. Vinh Ph c một ngi Thnh Đường uy nghi, đồ sộ với ngọn thp chung cao đến năm mươi mt, v... ti c qu nhiều kỷ niệm ở đ. Đến một lc no, ti sẽ kể bạn nghe, di lắm... cả những chuyện ma. Những cu chuyện truyền tụng Cọp Khnh Ha, Ma Bnh Thuận, bạn đ nghe hết chưa? Thi để một đm tối trời c mưa dầm gi h, ti sẽ kể cho bạn nghe. Trước mắt chng ta đ l bi biển Thương Chnh, n khng được đẹp lắm. Nhưng l một nơi m dn thnh phố khng thể thiếu, nhất l vo mỗi ma h. Thương Chnh được che kn bởi những cy bng cnh l vươn giăng như một ng khổng lồ m nh nắng mặt trời c khi phải ganh tung. Pha đồi ct l Đi Kh Tượng với những trụ ăng ten cao ngất nghểu. Đi thm ra nữa, bi ct vng trải rộng v từ cồn đ mọc dọc theo triền nước trng n hấp dẫn lm sao! Người người chen chn từ cụm đ ny nhảy ln ghềnh đ khc. Sng biển ma m phủ lướt ging nước mặn mt ln đi bn chn, cũng c lc sng giỡn đa hất tạt ln ướt mặt v tiếng cười khc khch vọng ln. Trn ln nước m m mt rượi l cả một khối người n đa bơi lội hoặc nằm phơi mnh trn bi ct. Những bụi phi lau, c kẻ gọi l cy dương cũng đủ che nh nắng cho những anh chị thch tự tnh v... chong mắt ra biển cả để nhn chiếc thuyền tri nổi theo từng đợt sng.

* LẦU NG HONG, ĐỒI CT LONG HƯƠNG V DẤU TCH VĂN HỌC NGHỆ THUẬT:

Thực tnh chng ti khng dm viết về vấn đề ny v di tch lịch sử Lầu ng Hong, nơi m một thi sĩ nổi danh Hn Mặc Tử đ đến đy, hoặc đồi ct Long Hương đ được nhiều vị nh văn, nhạc sĩ, nhiếp ảnh gia đưa vo lịch sử, văn học nghệ thuật m chng ti l hậu sinh của một nửa thế kỷ. Nhắc đến những di tch ny như l để nhớ lại những danh lam thắng cảnh tỉnh Bnh Thuận của kỷ niệm thời thơ ấu.

Lầu ng Hong nằm trn một ngọn đồi tương đối cao cạnh bn Ph Hi, cch thị x Phan Thiết khoảng mười cy số về hướng Đng Bắc, trn đường đi Mũi N. Khng biết lc trước tại sao cố thi sĩ Hn Mặc Tử c phải do người yu của thi sĩ l Mộng Cầm dẫn lối đến đy v cũng kh biết trong những ngy ... đường ln dốc đ... ny cố thi sĩ đ sng tc bao nhiu bi thơ trữ tnh đ được đưa vo văn học? Ring chng ti, bọn nghịch ngộ thứ ba trong tam giới nhất quỉ nh ma, vo đầu thập nin 60 đ b ln đy với những con ngựa sắt ko dy sn nặng nề. Trn đỉnh đồi cao chỉ c chơi vơi hai ci thp cổ của thời Chim Thnh đ rong ru mn mỏi theo năm thng. Lối kiến trc thực khng thể coi l tầm thường được v c những chạm trổ đường nt rất văn minh của thời tiền sử.

Đứng trn đỉnh đồi, chng ta c thể phng tầm mắt nhn xa thấu đến Mũi Đn, tức ngọn Hải Đăng nằm gip tỉnh Bnh Tuy, nhất l vo ma h. Đưa tầm mắt từ đ lui dần về Khe Nước, Bnh T, trải qua Lạc Đạo, vng ra Vinh Ph, Vinh Thủy, Thanh Hải, bọc qua Ph Hi v vng ra Mũi N của Hải Long l cả một dải ct trắng phau, c nơi mu trắng ng với những lng mạc nh cửa mi đỏ mi trắng chen nhau, trộn lộn với rừng cy sc ngoi cnh theo con nước biển khi dng lc xuống. Cận kề trước mắt l những dy đồi trng điệp nối theo bờ biển qua những dy đ ghềnh, v đưa thm tầm mắt về hướng Hải Long l những con sng ngoằn ngoo uốn lượn trong những lng mạc ton một mu xanh của rừng dừa. Gi từ biển thổi vo mt rười rượi v lim dim tầm mắt phng xa, cả một vng trời biển xanh trong, hằng h những con rắn bạc b ngang vo xa bọt trắng xa trn từng bi ct trng trng. Cũng từ ngoi vng nước bao la, hng trăm chấm trắng đen đang di động theo ging nước, đ l những ghe thuyền của ngư phủ trở về từ biển cả với c chứa đầy khoang. Một dải biển trời bao la, những phong cảnh tuyệt vời của Bnh Thuận như thế. Thảo no m b Mộng Cầm đ du thi nhn Hn Mặc Tử ln tận Lầu ng Hong m tnh tự, m trải thơ gần như v tận.

Thong qua một cht thắng cảnh của qu hương v lợi dụng ở đy để nhắc lại một vi kỷ niệm thuở cn nhn chi sơ. Sở dĩ chng ti biết Lầu ng Hong v đ từng b lết ln đy l v sau khi đ xong phần trung học đệ nhất cấp, bọn nhc chng ti thnh lập ra một thi văn đon v cứ tưởng rằng mnh sẽ l nh văn, thi sĩ. Cứ mỗi vi tuần trong nin học, hoặc gần như mỗi cuối tuần trong ma nghỉ h. Bọn chng ti gp tiền mua nước ngọt x xị, vi cục đ lạnh, t bnh ng trăng v đo nhau trn những chiếc xe đạp ra Lầu ng Hong. Leo ln được đến đỉnh đồi, đứa no cũng mệt phờ, ngồi thở dốc. Nhưng chỉ mấy pht l đ thấy khỏe re v gi biển thổi vo mt rượi. Chng ti tự mỗi đứa tm chỗ, ở bụi cy, nơi tảng đ... v bắt đầu lấy giấy bt, sng tc... văn... thơ! Sau vi tiếng đồng hồ, chng ti tụ họp lại, mỗi đứa ăn một ci bnh ng trăng, uống một ly nhỏ nước x xị v bắt đầu... nộp bi. C một lần, anh chng đa ngn nhất trong đm viết một đoạn văn ... c gi nằm xỏa tc bồng bềnh tri theo từng đợt sng, gi buồn tnh.... Cả bọn chng ti m nhau cười lăn lc: - Thế ny l c gi bị bệnh tương tư anh chng Nghĩa Địa mất rồi! Nằm xỏa tc bềnh bồng tri theo từng ngọn sng l đ bị chết tri... Nh văn nh mắc cở, mặt đỏ như gấc. Nhưng đy l một hay v được sửa lại ...người con gi ngồi lặng trn ghềnh đ, mi tc bồng bềnh tỏa che ln sng đang vun từng chm hoa trắng. Mắt nng nhn xa xa v nỗi buồn thả theo tiếng thở di. Lại một lần khc, c b thảo xong mấy cu thơ: ...Em đạp trn nhnh cy kh, m hnh dung anh ốm yếu, đời em lắm dại khờ.... Bọn chng ti lại thm một trận cười lăn lc. Nng thi sinh giận xanh mặt, lấy xe đạp đi về. Ti phải chạy theo t vạt o năn nỉ đừng vng chạy kẻo vạt o rch toang. C b chịu thua... v chng ti xm lại đồng thanh gp cu thơ: ...Em đạp nhnh cy kh, Anh nơi no khng thấy, Để em mi bơ vơ... Cũng nhờ tinh thần văn chương thi ph m chng ti sng tc rất hăng say. Nhưng nhiều truyện ngắn, ty bt, thơ... của Thi Văn Đon được cc ng chủ bo thẳng tay quẳng vo sọt rc, bọn chng ti mặt my thiểu no như đưa đm văn thơ yn nghỉ trong sọt rc. Tuy thế, cũng rất nhiều bi đủ cc loại thể được cc ng chủ bo gửi măng đa cho t tiền gọi l nhuận bt. Thế l Thi Văn Đon c ngn sch để mua giấy bt, tem c bưu điện v nước ngọt, tiền v lốp xe đạp v mớ bnh kẹo cho mỗi lần đi cng tc Lầu ng Hong. Cuối cng th cả bọn văn nhn thi sĩ khng đứa no nn tr trống v quả khng phải l dn viết lch. Thi th xếp bt giấy để trả nợ chinh chiến. i! Cả một kỷ niệm mi mi thấm su trong cuộc đời nay tc đang gần điểm muối tiu. Những kỷ niệm từ Lầu ng Hong, học đi theo cố thi sĩ Hn Mặc Tử của thời con nt gần năm mươi năm về trước.

By giờ ti v bạn đang ở Tuy Phong, phố quận cuối cng của tỉnh Bnh Thuận. Ở đy qun chợ sinh hoạt cũng rất tấp nập v bến thuyền ở đy cũng ồn o vo những buổi ngư dn đnh bắt c trở về. Chng ta gh dy sạp bn hng chợ, ăn một t bnh căng để thấy n khc hẳn m vịt tm, phở bắc... đy l mn ăn rất bnh dn, lm bằng bột gạo, nhưng n khoi khẩu v cng. Ta cứ thủng thỉnh để c hng bnh đổ bột vo những ci khun đc bằng đất st nung. Trong ci nồi đất ấy l lửa than đang đỏ rực. Chờ bnh hơi sm vng một cht, c hng qun sẽ xoy ra bỏ vo t, bạn cứ chan nước kho c, hoặc nước mắm tỏi ớt. Ăn miếng bnh trong miệng với vị cay, mằn mặn, chua chua cứ tưởng rằng ăn một mn g cao lương mỹ vị. Đy l một lối biến chế đặc sản của Tuy Phong đ bạn. Miếng bnh mới đc sm vng nng lắm phải khng? Nhn ka, c hng qun đang đỏ hừng đi m, c lẽ bạn ăn vội v qu bắt miệng phải khng? Nấu nướng cũng rất l văn ha đ. Biết gia giảm, biết ha trộn, biết lm cho người ăn ham m l cả một nghệ thuật.

Long Hương trước mặt chng ta đ, mấy trăm nc gia ở đy chỉ sống duy nhất bằng nghề đnh bắt c, bằng ghe lưới chi, bằng thng giăng lưới cước v ko ging rng. B con ở đy rất hiền lnh, chất phc v rất l hiếu khch. D bạn l người xa lạ họ gặp v cho hỏi vồn v, nhất l gặp lc họ đang ăn c hấp, gỏi tm hm, c ngừ nướng lửa than v những lt rượu đế, rượu nếp than, cũng c cả bia con cọp nữa. Nếu rảnh rang th cũng nn nhập cuộc cho vui. Ngoi xa kia l những dy đồi ct nối chn nhau di thăm thẳm. Nơi đy đ được nhiều nhiếp ảnh gia đưa những bức hnh nghệ thuật vo nền văn học Việt Nam m chng ta đ từng thấy những bức hnh, m chng ti khng thuộc hết cc chủ đề của cc nhiếp ảnh gia, nhưng đại để như dấu chn trn ct, quang gnh qua đồi, trượt dốc, gợn sng trn đồi ct... Chạy di theo bờ biển, những đồi ct vun cao, c đồi ct trắng xa, c đồi ct mu trắng ng. Đứng trn những đồi ct ny chng ta mới thấy con người nhỏ t như những hạt ct nhưng đam m như ở một sa mạc bao la, vo ma h gi biển phy phy thổi. Đứng trn những đồi ct ny ta cảm thấy tm hồn như chơi vơi, trắng xa, khng t vết bụi trần. Đi khi n vắng lặng, im lm như ở một chốn linh thing của trời đất. Ở cuối đỉnh đồi ct bn kia, những đứa trẻ chạy theo cc chng thanh nin đang nới những sợi dy cho con diều vt cao v tiếng so vi vu cả một vng trời xanh. Tuột xuống khỏi những đồi ct cao ấy, chng ta chạy theo những chng thanh nin v bầy trẻ dễ thương đến những dy ghềnh đ bao vng một vng rộng lớn, nhảy nho xuống vng nước biển trong veo, chng ta c thể thấy những con tm hm đang cong đui bm vo tảng đ, c lẽ chng đang say m gặm rong ru hoặc những con hu. Chng ta cũng c thể thấy từng bầy c hanh, c m đ đang lao vt rượt đuổi theo con mồi. Ma h ở đy rất l tưởng cho những ai thch th lội trn mặt nước để nhn những cảnh tr ấy v nước xanh trong như cả một khối thủy tinh.

Những đồi ct ở đy cũng bị truồi phủ lấp cc chm cy nhưng vẫn khng lm cho dy đồi mn thấp v vo ma gi chướng từ hướng bắc bồi ct ln cho đỉnh đồi. Mỗi ma gi bấc ấy, chng ta đi trn những dy đồi ny phải vn t o che mặt để ct khỏi bay vo cửa sổ linh hồn v gi mạnh thổi ct từ bi biển vung ln. Nếu bạn mặc quần o cụt sẽ cảm thấy hơi ran rt như bị muỗi vắt chch. M khng phải đu, đ l những hạt ct t ti bị gi thổi mạnh bắn vo tay chn bạn đấy th thử hỏi lm sao việc của thin nhin tạo ha lại c thể để cho những đồi ct ấy bnh địa được!

Ti nhớ thương tru mến Bnh Thuận qu đi thi! Con người th hiền lnh chất phc m đất đai kh hậu như những tấm lụa l m i ru người. Hai mươi mấy năm rồi, vừa phải trốn nhui trốn nhủi những kẻ say mu chiến thắng, vừa bị giam hm chốn lao t, lại di thm những thng năm lưu vong nơi xứ tnh người kh cằn như dy sa mạc Nevada. By giờ về lại chốn đ ư? Cc nh Tư Bản Đỏ sẽ bc lột đến tận xương tủy để vinh quang cho những con Vẹm đang bm chặt bờ đ hng hục tm ăn trn nỗi th thảm của kiếp người rẻ mạt như đm rong ru. Ti khao kht một ngy no bọn sơn tặc, h b tiu tan, ti sẽ về qu ti, Bnh Thuận, Việt Nam để ăn những con c, ốc, tm, mực tươi xanh. Ti sẽ say m những dĩa lng heo bnh hỏi Ph Long. Ti sẽ ra lầu ng Hong để tm lại mảnh đời thơ ấu v ti sẽ chạy ra Long Hương, leo ln những đồi ct, lấy hai bn tay bụm lại lm ống loa h go đồi ni, trời đất sng biển bao la hy cng ti ht bi qu hương ha bnh tự do v no ấm! 

HONG N PHẠM LƯU VONG

(Garden Grove,  h lưu vong thứ mười bảy)

Nguồn: SaigontimesUSA

Post ngy: 04/17/15 

 

 

Sưu Tầm Ti Liệu v Web Design

  H Phương Hoi

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hong Vn

Sưu tầm Nhạc Dn Ca

Julia Nguyễn
Xin vui lng lin lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những g lin quan đến trang web nầy
Copyright 2003 Trang Ca Dao v Tục Ngữ
Last modified: 04/17/15