Home Tm Ca Dao Diễn Đn Tm Dn Ca Phổ Nhạc Tm Cu Đố Tm Chợ Qu Gp Ton Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cch Sử Dụng
Dẫn Giải
Diu Dụng
Cảm Nghĩ
 
Ẩm Thực
Chợ Qu
Cội Nguồn
Cổ Tch
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngn Ngữ
Nhn Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Qun
Qu Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dn Ca
 
Trang Chủ
 

 
 

 

 
 

Chim Ma v Đường Tng Qu Hương

ĐON NGỌC NAM 

ng b ta thường ni:

La thc ở đu - Bồ cu theo đ 

 

Quả thật vậy, ở đu c đồng la chn vng, tức th thấy xuất hiện từng bầy chim bay lượn khắp đ đy. Đ l loi chim du thực, sinh con đẻ chu th ở tận ni xanh, m sinh sống kiếm ăn lại xuống miền đồng nội, trong những vụ ma la chn. Người nng dn đặt tn cho chng n l con chim g đy?Đất G Nổi được tạo ha ưu đi tạo dựng thnh vng đất ph sa mu mỡ. Đồng la v ruộng ma được người nng dn gieo trồng khắp mọi nơi. Ruộng điền th cấy lua, ruộng thổ th trồng ma. Hai loại nng sản ny san st bn nhau, được trải di khắp vng, từ cực ty Tư Ph đến tận cực đng An Trường. Bởi vậy, mỗi khi nhớ đến CON CHIM MA, ti khng qun TNG ĐƯỜNG của Qu Hương. Hai mn đặc sản ny lun lun được đi đi với nhau, như tri mt non v con c chuồn vậy:

Ai về nhắn với Bạn nguồn

Mt non gởi xuống c chuồn gởi ln

 

 

G Nổi, qu ti c g hấp dẫn b con nng dn ở đy?Đ phải chăng l nơi chn nhau cắt rốn, được nối liền tnh nghĩa họ hng, xm lng qua bao nhiu thế hệ. Sự dứt bỏ ra đi khỏi qu hương, đất Tổ qu Cha l một niềm đau xt ry rứt trong lng của mọi người nng dn ở đy. Nguyện vọng th thiển v mộc mạc của họ l được sống v chết trn mảnh đất Qu Hương. Họ khng quản ngại gian nan khổ cực, di nắng dầm sương quanh năm suốt thng, chăm lo vun trồng cho đồng la xanh tốt, chn vng nặng hạt. Đồng ma bao la, cy mập - lng di.Thời xưa, trong một năm người ta chỉ lm hai ma la chnh, m giống la th di hạn, đến 6 thng mới thu hoạch. Ma la cấy th gặt từ thng 3 m lịch, v ma la gieo gặt vo thng 10 m lịch. Nhờ trời mưa thuận gi ha, ma gặt thng 3 thu hoạch c phần khấm kh. Tri lại, ma thng 10 thường hay thất thu, v thời tiết bất lợi, lụt to gi lớn:

ng tha m B chẳng tha,

Khng qua lụt hai mươi ba thng mười

Ngoi kh khăn trở ngại về thời tiết, người nng dn cn phải lo đối ph với nạn su rầy, ăn vng l la lc đương thời non mạ, v với lũ chuột đồng, cắn sả lc đương thời kỳ lng đng.Đến khi thấy đồng la chn vng, tưởng chừng đu la thc sắp sửa v bồ; Lại thấy xuất hiện lũ chim c nghiệt, chng n từng bầy hng ngn, hng vạn con, men theo dng sng từ miền rừng ni bay về đồng nội, để tha hồ ăn hại, ph hoại ma mng. Đm ruộng ma no khng may gặp bầy chim hạ s xuống, chỉ một thời gian ngắn thi cũng đủ tiu điều. Chng n vừa ăn vội vng, vừa ku ru ra, ru rt om sm cả một vng trời.Người nng dn cũng khng chịu thua những con chim tinh ma ny. Cnh đồng la chn vng, vang vọng đ đy tiếng khua đuổi: Quơ... quờ quợ. Cứ bị đuổi chỗ ny, chng lại bay sang chỗ khc. Bởi thế, để gip sức cho con người, hng loạt con b nhn mới c cơ hội xuất mặt lộ diện. B nhn bằng rơm, cũng mang tơi rch, đội nn cời, tay cầm roi a dua xua đuổi những con chim ranh mnh, khi được giựt dy...Bị bao vy, theo đuổi di di, khng lẽ những ch chim ny chịu bay vng vng, tren bầu trời mi mi hay sao? Ruộng ma by giờ l so huyệt, l nơi đậu dừng chn nghỉ cnh của bọn chng. Hơn nữa trong thời gian ngắn lưu lại vng đồng la chn, ruộng ma cũng l nơi ngủ đm, v l vng đất tạm dung của những bầy chim du thực, chứ khng phải l nơi sinh sống vĩnh viễn cho chng n.Cũng v thế, chng n được người ta p đặt cho một ci tn: Con Chim Ma. Loại chim ny thuộc loại nhỏ con, cũng giống như cc loại chim se sẻ, dồn dộc, chim ri, chim su Loại chim ma c thể khng bao giờ thấy chng n lm tổ ở miền đồng bằng. Con trống - con mi rất kh phn biệt. Mu lng xam xm, rằn lc đc, mỏ nhọn, chn mảnh, mnh thon v yếu ớt. Ngoi cch xua đuổi, người ta cn tm cch ny hay cch nọ, để bắt cho được chng n, giảm đi một phần thiệt hại đng kể. Thổi ong đồng cũng l một cch. Trong những đm trời mưa bo, người ta mang theo đn pin, ống đồng v những hạt đạn được nặn bằng đất st, trộn cht t muối sống phơi kh. Những con chim ma ngủ co ro v mưa bo, trn ngọn ma l mồi ngon lần lượt rơi rớt lộp độp. Lối bắt chim ma theo kiểu thổi ống đồng chỉ c tnh cch tiu khiển mua vui. Đại qui m hơn l rập chim ma. Cứ vo buổi chiều, chập choạng tối, người đi rập chim ma chuyn mn d xem điểm tụ của những bầy chim ở đu? Gi thổi về hướng no? Nắm được yếu điểm, kết quả rập được thường l rất mỹ mn, khng đời no để lưới trống khng. Bộ lưới rập chim rất đơn giản, gồm một tấm lưới đan bằng gai (l cy gai lm bnh t ngọt rất ngon), lỗ lưới nhỏ vừa phải, bề ngang c khi trn 10 mt, bề cao trn 5 mt. Bn dưới tấm lưới, đan thnh bụng rốn để chứa chim khi mắc bẫy. Mc vo hai cạnh bn của tấm lưới, hai cy so bằng ngọn cy tre.Người ta chọn vo những đm tối trời, c mưa to gi lớn l thời điểm thuận lợi nhất để đi rập chim ma. Một số người căn tay lưới v đơm về hướng đ định sẵn. Cn lại một số người khc, chia nhau len lỏi lội vo cc đm ma ln cận, v nh nhẹ khua đuổi cho bầy chim ma di chuyển dần đến chỗ by tay lưới chực sẵn. Ti nghệ l đừng bao giờ lm: NỔ, c nghĩa l lm cho bầy chim hoảng sợ, cất cnh bay cao. Khi đ đến đch cuối cng, chỉ cần đồng loạt la thật to: QUỢ... Cả bầy chim vừa bay ra, liền bị tay lưới đnh sập xuống, tm gọn cả bầy - Tha hồ m bắt cho thật đầy giỏ.Cng việc bắt được những con chim ma, nghĩ cũng l: nhất cữ m lưỡng tiện. Thứ nhất tiu diệt một phần khng phải l t loi chim ph hại. Thứ hai nữa, những con chim đ cũng kh bo mập, xương lại mềm, đem um dầu m lai rai trong những ngy mưa lạnh ở nng thn cũng th vị lắm. Hấp dẫn hơn nữa, khi những con chim ma lọt ra thị thnh, vo tận đến cc nh hng sang trọng, biến chế thnh mn nhậu số 1 - mn chim ma r ti, trong ruột độn thm hạt đậu phụng, đem trưng by trn đĩa x-lch, c chua, th thật l ngon tuyệt.Hết ma la chn, người ta khng cn thấy những bầy chim ma lai vng. Một phần cn st lại, chng n rủ nhau bay trở về nguồn, để rồi tiếp tục đẻ trứng - nui con, v chờ đến ma la chn sang năm sẽ trở lại...

Ni về con chim ma xong rồi, thiết tưởng cũng nn đề cập đến ruộng ma. Ở nng thn, ngoi nng sản chnh la thc, nng sản phụ ruộng ma cũng l một nhu yếu phẩm đng kể, gip cho đời sống người nng dn sung tc hơn. V thế, đất để trồng ma được chọn lựa kỹ lưỡng hơn đất trồng bắp, khoai lang, đậu m...Giống ma trồng để nấu đường thường gọi l ma ta. Thn cy mọc thẳng, cao độ 3 mt trở lại. Mu da cy ma tm đ hay vng sậm, lng di, vỏ mỏng v trong thn cy chứa bọng nước. Cc loại ma khc như ma mưng, ma đỏ ta, thn cy thường lớn hơn ma ta, chỉ trồng trong vườn dng để ăn chơi, v t nước v nhặt lng.Vo khoảng thng ging, thng hai m lịch l ma trồng ma tốt nhất, kh hậu mt mẻ, đất kh ro, ngọn ma trồng mau nẩy mầm. Ruộng thổ được cy ln v phơi một thời gian cho đất ải. Sau đ cho tru bộng để lm cho đất nhỏ cục, bấn mịn Tiếp theo l bừa để thu nhặt cho thật sạch cỏ, v sau đ rải đều phn trước khi trồng ngọn ma. Con tru đi trước rọc hng những người đi sau chỉ việc cắm ngọn ma giống xuống đất, cứ hai hng cy th cắm một hng ma, đầu ngọn hơi chếch ln trời một t l được. Hng cy đi sau sẽ lấp đất phủ kn ngọn ma đ trồng. Một con tru rọc hng cũng phải mất đi từ 4 đến 5 người mới kịp đặt trồng ngọn ma. Thời gian sau cy ma mọc ln cao khỏi đầu gối, bắt đầu lm cỏ v vun tm đất vo gốc cy ma, một hai lần l bỏ thẳng cho đến ngy thu hoạch, lau pht ma. Ruộng ma trồng lần đầu, thời gian đến một năm, gọi l ma tơ. Ma tơ thn cy mượt, nước nhiều, đường nấu được thanh dịu v tinh khiết. Ruộng ma sau khi pht, dọn sạch, giữ lấy gốc cũ, cy bừa, v phn trở lại gọi l ma gốc. Ma gốc lấy đường khng được tốt như ma tơ. Nhưng đỡ tốn cng hơn nhiều.

Ma lau pht ma vo thng 1 hay thng chạp ta, dnh cho loại ma gốc. Cn loại ma tơ, phải đợi đến thng 2 hay thng 3 trong tiết Thanh Minh, đồng loạt rập rng dựng chi đạp ma - nấu đường.Ma lau ma ở nh qu thật l vui nhộn. Tại đm ma, trai trng tay cầm dao bầu, từng nhm đua nhau phơ hết tn gốc những cy ma đầy nước ngọt lịm. Trn đường về chi đạp, những gnh ma nặng trĩu kẽo kẹt trn vai bc nng phu. Rc ma (l ma kh) chuyn chở tấp nập, chong hết lối đi của người bộ hnh. Khch gần xa, gh vo đm, xin một vi cy ma để ăn giải kht l thường tnh. Người dn qu sống c tnh cảm lắm chứ! Của ngy ma m. Bọn con nt, nhiều khi lm biếng, ưa ăn của sẵn, vo chi đạp ma để xin ăn cho gần, ăn quen xin tới - xin lui nn c khi bị từ chối, sinh ra bất mn - tr rủa v cớ. Chng c biết đu: của một đồng - cng một lượng m.

Tau xin cy ma khng cho

Tau về, tau vi ng l b l

Sụp chảo đổ ch

Tru qu che gy

B con bay, ln ni hốt di về m ănẤy thế, m c ai lại ght bỏ bọn trẻ con bao giờ đu. Ma khng cho, lại cho uống nước ch hai (nước ma khi nấu si), cho ăn đường chắt (đường vắt trong thng rt) hay mảnh đường cầu (mảnh đường bắt cầu từ tng ny qua tng nọ) l thường tnh.Lng no thấy c ruộng ma, nơi đ c dựng chi đạp ma - nấu đường. Chi đạp ma được cất dựng th sơ. Đ l ci chi vm hnh trn, sườn bằng tre lợp tranh, che mưa nắng tạm thời. Nơi đy đặt một bộ che, gồm hai khối hnh trụ bằng gỗ lim thật nặng. Đường knh khoảng 5 tấc chiều cao khoảng 1 thước rưỡi ng che b che quay ngược chiều với nhau, nhờ bộ răng ăn khớp ở phần trn. Giữ cho bộ che đứng vững nhờ bộ gin: trn đ - dưới giữ. Phần bộng bn dưới c đường khe dẫn nước ma chảy ra. Con tru mang ch đi vng quanh, lm cho bộ che quay trn đều đều, tiếng ku kẽo kẹt - rộn r... Người chụm che, lần lượt đưa vo bộ che từng hai cy ma một, xuyn qua bn la để trnh nguy hiểm. Cy ma được p qua che hai - ba lần mới thải ra ngoi v trở thnh chất đốt cng với rc ma đun l để nấu đường.L nấu đường cũng được đo ngay bn cạnh chi đạp ma cho tiện. L đo su xuống mặt đất một thước, gồm c hai phần: pha trước l cửa l, rộng ri để dễ đưa từng b rc hay b ma kh vo đất. Phần sau l phần đặt ba chiếc chảo bằng gang cỡ to (11 chỉ). 2 chiếc đặt ở pha trước gần cửa l v 1 chiếc đặt ở pha sau gần lỗ l.

Thoạt đầu, nước ma p được đem đổ vo 3 chiếc chảo, khi nước ma vừa si, lần lượt mc ra bằng chiếc go, lm bằng vỏ nửa tri bầu kh, v đổ chứa vo ci thng lng thật to, đng bằng gỗ. Nước ma lc ny gọi l nước ch hai, uống ngon v mt lắm.Sau khi lọc sạch chất dơ bẩn, nước ma lại được vợi qua chảo, để tiếp tục nấu trở lại cho thnh đường. Ba chảo nước ch hai, nấu một thời gian cao lại cn 2 chảo, v cuối cng cn lại một chảo.Người thợ nấu đường khng qun cho vo chảo đường, một t vi bột để cho đường thanh nước. Cng về sau chảo đường cng vợi đều tay, để trnh nước đường tro ra ngoi. Khi chảo đường đến độ sa cnh dơi, m nm vo đ một xu khoai lang củ nhỏ v đợi cho n teo lại, ăn ngon khỏi phải ch. Hay lẹ hơn, thả vo ci bnh trng nướng, vớt lẹ ra cũng tiện. Đường sa cnh dơi, đem đổ vo bẹ chuối tm hai đầu gọi l đường xối hay đem đổ vo ci bt uống nước, trn lớp mặt rải hạt m rang ch vỏ gọi l đường non. Bt đường non lm qu biếu tặng chỗ thn tnh, ngy đầu ma tnh nghĩa.Nghề nấu đường ở qu ti, cốt yếu l nấu đường hạ (đường nước) hay đường ct (đường trong muống đ rt mật). Nhưng thng dụng nhất l Đường Tng, một thứ đường thật l quen thuộc với mọi người dn xứ Quảng, khng một ai m khng c nhiều lần ăn tới n, biết thưởng thức mi vị ngọt đậm đ - ngon v bổ của loại đường địa phương ny.Muốn c được những tng đường, dụng cụ rất giản tiện, gồm c một ci thng rt, đng bằng gỗ cy mt, niềng bằng tre chẻ nhỏ v bện lại với nhau. Trn miệng thng c hai ci thanh cao trội hơn, dng để bưng khi rt đường vo chn qua ci phễu trn miệng thng. Thng rt cũng vừa phải nặng, khoảng 10 lt. Một bộ chn bằng đất, loại c thể ni xấu nhất v trẹt lt l bộ khun để rt đường tng. Bộ chn ny được sắp thnh 4 hng dọc trn một tấm vn, trước khi rt đường khng qun thoa vo thnh chn một cht nước muối, thấm ở đầu cộng tu l chuối.Khi chảo đường tới nước, người thợ mc hết đường đổ hết vo thng rt. Đợi một thời gian ngắn cho đường vừa hơi nguội, dng cy chy bằng gỗ, từ từ quậy đều vng vng theo thnh thng rt.Đến khi no thấy nước đường snh lại, hơi c ct, lc ny lần lượt rt vo cc dy chn đ sắp sẵn. Nhớ khng qun đi trở lại, rt mỗi chn một t nữa để mặt tng đường nh phồng ln, v nứt rạng mới c mỹ thuật. C điều cũng lạ, tng đường được rt ra từ ci chn trẹt lt, m gọi tn l Bt Đường, chứ khng gọi chn đường? Khi đường nguội rồi, người ta cầm ln v chỉ cần xoay nhẹ một ci, lấy ra bt đường. Cứ hai bt đường p mặt lại với nhau gọi l một cặp, đem quấn rơm kh v chất vo chiếc bầu nan đan bằng tre của bạn hng ngồi chực sẵn, đem đi bn...Đường tng l một mn ăn rất thng dụng ở nh qu, cầm một tng đường vừa lọt trong lng bn tay, đập mạnh một ci nghe ci CỤP vo cy cột nh, tng đường bể thnh những miếng nhỏ, đem cục đường ăn với miếng bnh trng nướng, miếng gừng tươi hay với ci khm mt vừa mới hi, cũng cảm thấy ngon ngon. Hay đem đường tng cạo thnh bột, dng ăn với đậu hủ, trộn vo bột nếp rang, bột đậu xanh rang m in thnh bnh cũng tiện. Ở thn qu, mn cho ngọt nấu bằng đậu đen - nếp v cht t gừng tươi gi nhỏ, m khng dng đến loại đường tng th chưa đng điệu. Đường tng cn dng để đổ bnh tổ mới hợp gu, mi vị mới đậm đa. Bnh tổ m dng loại đường ct trắng, coi bộ đẹp bn ngoi, chứ tranh ci cốt cch, đậm đ thua đường tng l ci chắc.Ngy nay - Hồi tưởng lại, ti nhớ Qu Hương qua con Chim Ma v Tng Đường. Con Chim Ma cũng khng lấy g lm hấp dẫn cho mấy, khi chng n chỉ l mn ăn đơn thuần. Tri lại hnh ảnh chng n l những con chim c Tổ, c NGUỒN GỐC để trở về - mới đng nhớ. Cn Tng Đường Qu Hương lun lun khim nhượng, mi mi vẫn giữ được phẩm chất Nguyn Thủy của n: Đậm Đ - Chắc Nuội, m bất cứ ai ai cũng đều ưa chuộng. V nhất l Anh Em Bạn T, khng phn biệt Nam, Trung hay Bắc cũng đều Khen Ngon - Ngọt Đủ Đ.


 

Nguồn: saigontimesusa

 

Sưu Tầm Ti Liệu v Web Design

  H Phương Hoi

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hong Vn

Sưu tầm Nhạc Dn Ca

Julia Nguyễn
Xin vui lng lin lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những g lin quan đến trang web nầy
Copyright 2003 Trang Ca Dao v Tục Ngữ
Last modified: 04/17/15