Home Tm Ca Dao Diễn Đn Tm Dn Ca Phổ Nhạc Tm Cu Đố Tm Chợ Qu Gp Ton Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cch Sử Dụng
Dẫn Giải
Diu Dụng
 
Ẩm Thực
Cảm Nghĩ
Chợ Qu
Cội Nguồn
Cổ Tch
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngn Ngữ
Nhn Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Qun
Qu Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dn Ca
 
Trang Chủ
 

 
 

 

 
 

Khnh Ha Qua Ca Dao, Tục Ngữ


Khnh Ha c nhiều cảnh đẹp. Đy l bi biển Nha Trang:

"Bi biển Nha Trang mịn mng, trắng trẻo
Nước trong leo lẻo, gi mt trăng thanh
Đm đm thơ thẩn một mnh
Đố sao cho khỏi vướng tnh nước my?" (1)

Đặc biệt, ở Khnh Ha c khu di tch Thp B, thuộc phường Vĩnh Phước, TP. Nha Trang. Đy l một trong những kiến trc đền thp Chăm cn lại đẹp nhất hiện nay, đ được Nh nước cng nhận l di tch văn ha quốc gia. Hng năm cứ đến ngy 23 thng ba (lịch trăng), lễ hội Thp B được tổ chức rất lớn. Trong lễ hội, ngoi lễ tắm tượng, cn c ma quạt, ma đn, dng bng, ht bng. Hiện nay dưới chn Thp B cn c một lng gọi l Xm Bng (xm của những người ht bng chuyn nghiệp (2). Trước khi Nh nước ta xếp hạng, cng nhận di tch ny, ca dao địa phương đ lưu giữ n trong tm tr nhiều người:

"Ai về xm Bng qu nh
Hỏi thăm điệu ma Dng B cn khng?"

Nhiều địa danh thuộc tỉnh Khnh Ha được nhắc đến trong mảng ca dao, tục ngữ ni về thời tiết:

+ Bao giờ Hn Đỏ mang tơi
Hn Ho đội mũ th trời sắp mưa.

+ "Mưa Đồng Cọ,
gi Tu Hoa,
cọp G,
ma Đồng Lớn"
(Đồng Cọ thuộc tỉnh Ph Yn).

Trầm hương, đặc biệt l kỳ nam ở Khnh Ha th khng đu snh bằng. Dn địa phương đ đc kết kinh nghiệm phn biệt gi trị cc loại kỳ nam: "Nhất bạch, nh thanh, tam huỳnh, từ hắc". Trong số ba tỉnh c yến so (Quảng Nam, Bnh Định, Khnh Ha), th sản lượng v chất lượng của Khnh Ha l cao nhất. Hơn một lần ca dao đ ca ngợi hai đặc sản trầm hương v yến so của tỉnh ny:

"Khnh Ha l xứ Trầm Hương
Non cao biển rộng, người thương đi về
Yến so mang đậm tnh qu
Sng su đ tạc lời thề nước non".

"Khnh Ha biển rộng non cao
Trầm hương Vạn Gi, yến so Nha Trang".

"Tỉnh Khnh Ha đậm đ mưa nắng
Non chồng nghĩa nặng, nước chứa tnh thm
Ngọn gi bay phảng phất hơi trầm
My xy thp bt, trăng dầm bến ngn".

Tỉnh Bnh Định c loại nh "mi l", tường bằng gạch hay bằng đất st nện rất dy, mi nh cũng c một lớp đất st nện cch nhiệt, do đ ma nắng th mt mẻ, ma đng lại ấm p, cn trnh được hỏa hoạn. Tỉnh Ph Yn c đồng ruộng mu mỡ, Khnh Ha c tru tốt. Chỉ với hai dng lục bt, ca dao Nam Trung bộ đ ghi nhận:

"Tiếng đồn Bnh Định tốt nh
Ph Yn tốt ruộng, Khnh Ha tốt tru".

C khi ca dao tập trung phản nh cảnh v vật của một địa phương. Nhưng cũng c khi một bi ca dao đ phản nh hiện thực của nhiều địa phương; trong trường hợp ny thật kh m tch bạch đu l ca dao Bnh Định, đu l ca dao Ph Yn, đu l ca dao Khnh Ha:

"Anh về Bnh Định thăm cha
Ph Yn thăm mẹ, Khnh Ha thăm em".

Để giữ gn non sng tươi đẹp, để bảo vệ thnh quả lao động của cha ng, nhiều khi người dn đ phải cầm vũ kh chống giặc ngoại xm. Dưới hnh thức hỏi đp, ca dao Khnh Ha đ tạc bia ghi cng những người con ưu t của tỉnh nh.
Đầu tin c gi hỏi:

"Tiếng đồn anh hay chữ
Lại đy em hỏi thử
Đi cu lịch sử Khnh Ha
Từ ngy Ty cướp nước ta
Những ng no đ dựng cờ khởi nghĩa,
Anh hy ni ra cho em tường?"

Chng trai trả lời:
Nghe lời em hỏi m thương!
Thương người nghĩa kiệt, tơ vương vấn lng
V th non sng
Thề khng đội trời chung với giặc
Từ Nam ch Bắc
Thiếu chi trang dạ sắt, gan đồng
Ở Khnh Ha th c ba ng
ng Trần Đường giữ đo Dốc Thị
ng Trịnh Phong trấn nơi biển C
ng Nguyễn Khanh lo việc qun nhu
Ba ng một bụng nghn thu danh truyền"

C gi đu đ "chịu thua":

"Ba ng l bậc anh hiền
Gọi "Khnh Ha tam kiệt"
Người người đều biết
Đều thương đều tiếc
Chưa thỏa nguyền ni sng
Tấm thn xem nhẹ như lng hồng
Hỏi anh cn nhớ "Quảng Phước tam hng" l ai?"

Cũng may l chng trai khng phải tay vừa:

"Dm đu qun kẻ anh ti
Rn gan sắt đ khn ni bể du
Gương phấn dũng lu lu Phạm Chnh
Cng Phạm Long chung gnh nước non
Cha con trung nghĩa vẹn trn
Cng Nguyễn Sung nguyện mất cn c nhau
Bao phen cay đắng hận th
Tam hng, tam kiệt nghn thu trăng rằm"

Người Khnh Ha rất giu tnh cảm:

"Gi đu bằng gi Tu Bng
Thương ai bằng: thương cha, thương mẹ, thương chồng, thương con?"

Ca dao thường được sng tc theo thể lục bt. Ni đến thể thơ ny, người ta thường nghĩ đến đơn vị tế bo của n l hai dng: trn su tiếng (lục) v dưới tm tiếng (bt). Tuy nhin, để thể hiện nội dung tnh cảm phong ph, trong lời ca dao vừa dẫn, người xưa đ sử dụng hnh thức lục bt biến thể. Ở hnh thức ny, số tiếng của dng dưới đ được thay đổi (ko di thnh 11 tiếng), chỉ c số tiếng của dng trn v khun hnh vần vẫn được giữ (Bng vần với chồng).

Ca dao Khnh Ha ni ring, ca dao Nam Trung bộ ni chung sử dụng hnh thức lục bt biến thể v thể hỗn hợp nhiều hơn so với ca dao Bắc bộ. Bi ca dao dưới đy được sng tc theo thể hỗn hợp, vừa phản nh cc đặc sản ở Khnh Ha, vừa thể hiện tnh cảm lứa đi thắm thiết:

"Yến so Hn Nội
Vịt lội Ninh Ha
Tm hm Bnh Ba
Nai kh Din Khnh
C tru V Cạnh
S huyết Thủy Triều.
Đời anh cay đắng đ nhiều
Về đy sớm ngọt, ngon chiều với em"

Ở bi khc, người dn khng chỉ dng thể hỗn hợp, hnh thức lục bt biến thể, m cn sử dụng cc địa danh để thể hiện tnh cảm tha thiết v quyết tm chung thủy:

"Anh đứng ở Nha Trang
Trng sang xm Bng
nh trăng lờ mờ, lượn sng lăn tăn
Gần nhau chưa kịp ni năng
By giờ sng cch, biển ngăn ngại ngng!
Biển su con c vẫy vng
Sng su khng dễ mượn dng đưa thư
Anh nguyền cng em:
Bao giờ Hn Chữ bẻ tư
Biển Nha Trang cạn nước, anh mới từ duyn em".

Hn Chữ l một hn đ rất to như một ngi nh nằm nơi bi sng C, trn c khắc chữ Chăm cổ. Cc nh khảo cổ học ngờ rằng hn đ xưa kia nằm trn ni Thp B do đất lở, lăn xuống dng sng. Bi ca dao đang phn tch c ba cặp lục bt th cặp thứ ba l lục bt biến thể (dng trn su tiếng, dng dưới: mười).

Thể song thất lục bt cũng c mặt trong ca dao tnh yu của Khnh Ha:

"Đứng ở Hn Chồng, trng sang Hn Yến
Ln Thp B, về viếng Sinh Trung
Giang Sơn cẩm t chập chng
Đi ta gắn b thủy chung một lng"

Ni đến thể song thất lục bt l nhắc đến một thể thơ m đơn vị tế bo của n gồm bốn dng: hai dng thất (mỗi dng bảy tiếng) v một cặp lục bt. Ở bi ca dao vừa dẫn, tc giả đ sử dụng hnh thức song thất lục bt biến thể (ở hai dng thất l tm tiếng v bảy tiếng).

Qua một số bi ca dao đ phn tch, chng ta hay bắt gặp hnh thức biến thể. Hiện tượng ny cho thấy hai điều. Thứ nhất, sng tc dn gian chưa được kỳ cng, tinh xảo như văn chương bc học. Văn chương bc học khng c hnh thức biến thể, thm bớt số tiếng. Thứ hai, sng tc dn gian thể hiện sự phng khong hồn nhin, khng g b theo hnh thức của người bnh dn (2).

Qua ca dao, tục ngữ lưu truyền ở Khnh Ha, chng ta c thể cảm nhận được rằng: Nơi đy khng chỉ c cảnh đẹp, thức ăn ngon, lm sản qu, m cn c những con người thủy chung, nồng hậu, biết trn trọng giữ gn những g tốt đẹp của truyền thống.

NGUYỄN XUN KNH

 

Sưu Tầm Ti Liệu v Web Design

  H Phương Hoi

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hong Vn

Sưu tầm Nhạc Dn Ca

Julia Nguyễn
Xin vui lng lin lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những g lin quan đến trang web nầy
Copyright 2003 Trang Ca Dao v Tục Ngữ
Last modified: 04/28/15