Home T́m Ca Dao Diễn Đàn T́m Dân Ca Phổ Nhạc T́m Câu Đố T́m Chợ Quê Góp Ư Toàn Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cách Sử Dụng
Dẫn Giải
Diêu Dụng
 
Ẩm Thực
Cảm Nghĩ
Chợ Quê
Cội Nguồn
Cổ Tích
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngôn Ngữ
Nhân Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Quán
Quê Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dân Ca
 
Trang Chủ
 

 
 

 

 
   

Lương duyên thời tục ngữ ca dao

 
 LÊ VĂN SÂM
Tôi cứ phân vân mãi, rằng không hiểu tại sao, bản sắc dân tộc và tâm hồn Việt vẫn còn đó, "nghệ sĩ của đám đông" vẫn còn đó, mà tục ngữ ca dao chỉ ra đời nơi thuở xa xưa, thời nay tuyệt nhiên không thấy xuất hiện. Có chăng chỉ có một số tiếng lóng ra đời, theo nhịp độ của đời sống mỗi ngày một mới, đại khái như bỏ quên hẹn ước gọi là “xù”, gọi tờ 100 USD là “vé”, kiêu căng gọi là “chảnh”, chảnh còn được nâng cấp bằng tiếng Anh bình dân là”lemon question”, tức chanh hỏi. 
 
"B́m bịp kêu nước lớn anh ơi, buôn bán không lời chèo chống mơi mê"
Nói đến chuyện trai gái, lương duyên chồng vợ là tôi nhớ lại một thời đằm thắm, thâm thúy đi qua tục ngữ ca dao, nó không bổ bả, trắng trợn như một vài tiếng lóng đời nay ở trên, Dường như tục ngữ ca dao thủơ trước còn thấm đẫm những "bài quốc văn giáo khoa thư" dễ thương và dễ nhớ nằm lòng. Tỉ như gái trai thời mới lớn đã sẵn có câu "Trai thời trung hiếu làm đầu, gái thời tiết hạnh là câu giữ mình". Các tác giả vô danh cũng đã khá tinh túy trong khoa tâm lý học, "Gái phải lòng trai lăng xăng như bướm, trai phải lòng gái đượm đượm như dầu", dù đến đời nay, lương duyên thể hiện nhanh như điện, nhưng tôi vẫn còn nhận ra phản ứng tâm lý này vẫn còn chính xác, trong đám đông bạn bè tuổi thanh xuân, cô nào có ý với cậu nào thì cứ linh họat hẵn lên; ngược lại, các cậu khi đã có ý thì cứ im ỉm trầm trầm.
 
Tục ngữ ca dao cũng nói lên thân phận đàn bà con gái thời còn phong kiến sau lũy tre xanh:"Thân em như tấm lụa đào, phất phơ giữa chợ biết vào tay ai" hay "áo mặc sao qua khỏi đầu", "Thầy với mẹ thương anh, em phải thương theo, giả như chiếc tàu buồm đang chạy, thả neo phải dừng". Nhưng cũng đã có nhiều thế hệ hầu như luân phiên là nạn nhân, rồi lại trở thành tác nhân với cảnh mẹ chồng hiếp đáp các nàng dâu, nên mới có câu ví von cay đắng. "Tai em nghe thầy mẹ anh hiền, cắn cơm không bể, cắn tiền đồng bể tư".
 
Trong “thương thảo hợp đồng” chồng vợ, có những mở đầu mộc mạc hồn nhiên như “Ngó lên mây trắng, trời xanh, thương đâu cũng vậy, thương anh cho rồi”, nhưng phía đối tác gái ra ngay điều kiện “Có thương thì thương cho chắc, có trục trặc thì trục trặc cho luôn, đừng làm như con thỏ nọ đứng ở đầu truông, khi vui giởn bóng khi buồn giởn trăng”. Có những lời cảnh giác vì ”Dò sông dò biển dễ dò, ai mà lấy thước đi đo lòng người”. Cảnh giác vì “Ra đi mẹ có dặn lòng, cam chua mua lấy, ngọt bòng chớ tham”. Bòng là một loại quả làm cảnh, đẹp vỏ bề ngoài nhưng ruột th́ nhỏ lại rất chua, ý là đừng nghe theo lời khuyến dụ mỹ miều, ngọt bùi dụ dỗ của những người không chân thật.
 
Khi đã có thể tiến hành hôn lễ, tuy vẫn theo thủ tục gia phong, nhưng lại phải “tùy tiền mải lễ”, vì “không ai chê đám cưới, không ai cười đám ma”. Đám cưới dù giản đơn đến đâu cũng còn giữ thủ tục lễ bái, ”một bái trời đất, hai bái gia tiên cha mẹ, ba phu thê giao bái”, tục phu thê giao bái là rất có ý nghĩa tốt đẹp, giao hứa với nhau la “ Vợ chồng tương kính như tân”, để rồi trong đêm tân hôn động phòng hoa chúc, có mâm cúng TƠ HỒNG. Cúng xong thì tân lang và giai nhân cùng nâng dĩa lễ vật mà ăn “Tay bưng dĩa muối chắm gừng, gừng cay muối mặn, xin đừng bỏ nhau”. Một dự báo, một hẹn ước rằng, đời sống vợ chồng sau này khó tránh khỏi cảnh ”Cơm không lành, canh không ngọt”, được hạnh phúc ngọt ngào thì tốt, nhưng cơ bản có thể lâm vào cảnh cay đắng, thì cũng gắng giữ nghĩa keo sơn. Bởi vì trong cái khung lạc hậu bất bình đẳng gái trai, ”Làm trai năm thê bảy thiếp, phận gái chí quyết một bề nuôi con”, theo đạo tam tòng”Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử”. Gông xiếng bất bình đẳng này ngày nay đă không c̣n giá trị độc tôn như ngày xưa, nhưng vẫn c̣n ảnh hưởng trong suy nghĩ của những người già.
 
Dù bị đối xử bất công như vậy, nhưng phận gái vẫn một lòng “Đi mô cho thiếp đi cùng, đói no thiếp chịu, lạnh lùng thiếp theo. Theo nhau cho trọn đạo trời, dẫu mà không chiếu trải tơi mà nằm”. Nhưng phía đàn ông do có những đặc quyền phi lý, nên dễ sinh thói hư tật xấu gây khổ lụy cho gia đình “Đêm năm canh anh mê tam túc yêu lượng (một cách đánh bạc lú) ngày sáu khắc anh theo tướng sĩ tượng với pháo xe (đánh bài tứ sắc hay chơi cờ tướng) cơi chi thiếp nói chàng nghe, đến nỗi mô nay chừ chừ, tay bưng nón gạo, tay xách bó củi nè, ngó đã thảm chưa”. Gạo đựng trong nón là gạo xin hay mua thiếu, củi nè là loại mót hàng rào. Gia đình có thể sụp đổ chia tay.
 
T́nh duyên lứa đôi cũng có khi có duyên mà không có nợ. Nhưng đến nay, tôi vẫn còn mũi lòng, mỗi khi nhớ đến câu dặn dò: "Một mai mận có xa đào, th́ xin mận giữ tiếng chào năm xưa"
 
L.V.S

 

 

 

Sưu Tầm Tài Liệu và Web Design

  Hà Phương Hoài

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hoàng Vân

Sưu tầm Nhạc Dân Ca

Julia Nguyễn
Xin vui ḷng liên lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những ǵ liên quan đến trang web nầy
Copyright © 2003 Trang Ca Dao và Tục Ngữ
Last modified: 04/28/15