Home T́m Ca Dao Diễn Đàn T́m Dân Ca Phổ Nhạc T́m Câu Đố T́m Chợ Quê Góp Ư Toàn Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cách Sử Dụng
Dẫn Giải
Diêu Dụng
 
Ẩm Thực
Cảm Nghĩ
Chợ Quê
Cội Nguồn
Cổ Tích
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngôn Ngữ
Nhân Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Quán
Quê Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dân Ca
 
Trang Chủ
 

 
 

 

 
 
Người Phụ Nữ Việt Nam Trong T́nh Tự Văn Học Dân Gian


Từ xưa người phụ nữ Việt Nam đă hănh diện là những người có đầy đủ đức hạnh, họ lấy gia đ́nh làm nền tảng để xây dựng xă hội, lấy việc nội trợ và giáo dục con cái làm nghề nghiệp, lấy sự tương ái làm việc giao hảo với bà con xóm giềng. Cho nên đă trải qua bao thăng trầm của lịch sử, chịu ảnh hưởng sâu đậm của thời đại phong kiến ngày xưa, thời trọng nam khinh nữ, nhưng những đức tính của người phụ nữ, cho đến bây giờ vẫn c̣n có một chỗ đứng vững vàng trong nên văn học nước nhà, đă ảnh hưởng rất nhiều đến những thành quả trong việc học hành của con cháu chúng ta sau này, đặc biệt là ở hải ngoại, mặc dù hai nền văn hóa khác nhau, nhưng không phải v́ vậy mà chẳng giúp ích ǵ, trái lại nó đă hỗ tương tích cực trong việc giáo dục.

Người phụ nữ trong việc nội trợ và giáo dục con cái: trong một gia đ́nh khi người con gái lớn lên khoảng mười hai, mười ba tuổi, ngoài việc ngày hai buổi được đến trường học hỏi để mở mang về đức dục và trí dục, khi về nhà người Mẹ cũng đă dạy dỗ cho con ḿnh, những môn như nữ công gia chánh, để khi lớn lên hầu áp dụng vào đời sống, đem lại hạnh phúc cho gia đ́nh, lợi ích cho xă hội:

Con ơi muốn nên thân người
Lắng tai nghe lấy những lời mẹ cha
Gái thời giữ việc trong nhà
Khi vào canh cửi khi ra thêu thùa
Trai thời đọc sách ngâm thơ
Dùi mài kinh sử để chờ kịp khoa
Mai sau nối được nghiệp nhà
Trước là đẹp mặt sau là ấm thân

Ngoài việc dạy cho con gái ḿnh những việc trong nhà, để trở thành một người đảm đang trong gia đ́nh... người Mẹ c̣n phục sức cho con những nét thùy mị, đoan trang, dạy cho con gái biết chải tóc soi gương, để trở thành một thiếu nữ duyên dáng làm hành trang để bước vào ngưỡng cửa của cuộc đời.

Sự xác nhận vị trí tuổi tác của ḿnh cũng là một cách đối đăi với tha nhân, với bạn bè đôi lứa:

Em c̣n nhỏ em chưa biết ǵ
Để em về chải tóc soi gương

Không phải chỉ trau chuốt bề ngoài, để trở thành cánh hoa hữu sắc vô hương mà người Mẹ c̣n dạy những đức tính tốt, hầu tạo cho con ḿnh trở thành những người chín chắn, không đua đ̣i:

Trai thời trung hiếu làm đầu
Gái thời tiết hạnh làm câu trau ḿnh

Song song với việc khuyên con gái phải giữ ǵn tiết hạnh, người Mẹ c̣n chuẩn bị cho con gái một tâm t́nh phong phú, để đợi ngày sánh duyên kết bạn. T́nh cảm người con gái th́ luôn luôn e ấp, thẹn thùng v́ cố giữ những nét kín đáo của người phụ nữ Á Đông. Cụ Nguyễn Du cũng đă diễn tả tâm trạng của những thiếu nữ mới lớn, khi đứng trước ngưỡng cửa t́nh yêu đôi lứa:

Người quốc sắc, kẻ thiên tài
T́nh trong như đă, mặt ngoài c̣n e

Sự dè dặt trước t́nh yêu đôi khi là những nét quyến rũ nhất, tạo cho đối tượng những cảm giác không nhàm chán, luôn mơ ước và theo đuổi để khám phá những chân trời mới mẻ nhất trong t́nh yêu, như định nghĩa của một nhà văn Tây phương rằng: "T́nh yêu lứa đôi là một đóa hoa quư, nhưng nó chỉ nở trong bóng tối".

Khi bước chân vào đời, người thiếu nữ cũng cảm thấy phân vân lo lắng cho cuộc sống t́nh cảm đang c̣n lơ lửng trước những ước mơ thầm kín:

Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai

Bởi duyên của người thiếu nữ chỉ có một thời, cũng như cánh hoa chỉ nở một lần, nếu không thận trọng th́ sẽ ân hận cho mai sau:

C̣n duyên kẻ đón người đưa
Hết duyên đi sớm về trưa một ḿnh

Người thiếu nữ đến tuổi đôi mươi, ai lại không cảm thấy xao xuyến, bâng khuâng trước một người con trai nào đó, thế nhưng:

Tḥ tay ngắt ngọn rau ng̣
Thương anh đứt ruột giả đ̣ ngó lơ

Hoặc là:

Giả đ̣ bán khế mua chanh
Vô ra trường học thăm anh kẻo buồn

Bởi v́:

Thấy anh em muốn thương nhiều
Như anh Kim Trọng thương chị Kiều thuở xưa

E ấp thẹn thùng trước t́nh yêu không phải là một trạng thái yếu hèn, nhút nhát bởi v́ không phải bất cứ trước một ai họ cũng thẹn thùng:

Sáng trăng trải chiếu hai hàng
Bên anh đọc sách, bên nàng quay tơ
Quay tơ phải giữ mối tơ
Dù năm bảy mối chỉ chờ mối anh

Hoặc là:

Thuyền em dù phải ngược ḍng
Mười hai bến nước một ḷng bến anh

Khi đă gặp được đối tượng yêu thương, gặp người tâm đầu ư hợp, họ cũng chẳng tiếc những tặng vật đă trao nhau, mà chỉ xem như quà tặng để làm tin, như một lời thề son sắt và mai sau kia sẽ trở thành quà cưới cho hôn nhân, kỷ niệm cho cuộc đời đôi lứa:

Yêu nhau cởi áo cho nhau
Về nhà mẹ hỏi qua cầu gió bay

Như vậy nét thẹn thùng của người thiếu nữ chính là một trạng thái tâm lư hiếm quư, để bảo vệ t́nh yêu đôi lứa, mà chỉ có người thiếu nữ Á Đông mới có. Quan niệm của người phụ nữ chỉ có t́nh thương yêu là cần thiết nhất trên đời, v́ nó là yếu tố quan trọng trong cuộc tạo dựng hạnh phúc:

T́nh thương quán cũng như nhà
Lều tranh có nghĩa hơn ṭa ngói xây

Đời sống người dân quê Việt Nam phần lớn theo ngành nông nghiệp, nên những h́nh ảnh ruộng đồng cũng thể hiện tính cần mẫn của người phụ nữ:

Trên đồng cạn dưới đồng sâu
Chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa

Ước mơ của họ cũng chỉ đơn sơ, nhưng cũng ẩn chứa một tâm t́nh lăng mạn đến tuyệt vời:

Trời mưa cho lúa chín vàng
Cho anh đi gặt cho nàng mang cơm

T́nh thần tương thân tương ái trong việc giao tế, cũng là một đức tính đặc thù của người phụ nữ Á Đông:

Giàu như người ta cũng cơm ngày ba bữa
Khó như ḿnh đây cũng đỏ lửa ba lần
Xích lại đây cho xa cũng như gần
Dù cháo rau qua bữa hai chữ tương thân ta mạ vàng

Không ai có thể phủ nhận được t́nh yêu là yếu tố tiên quyết, để xoa dịu những khổ đau cho nhân loại:

Nhiễu điều phũ lấy giá gương
Người trong một nước phải thương nhau cùng

T́nh yêu không chỉ dành riêng cho một nước, một dân tộc nào, mà nó đă lan khắp thế giới. Trong chúng ta không ai không động ḷng khi nghe đến những tin tức như thiên tai băo lụt, động đất, chiến tranh đă gây thương vong nhiều nhân mạng. Ai có thể quay mặt trước nạn đói hoành hành tại các quốc gia kém mở mang? Trái lại nếu làm được những ǵ để giúp đỡ, họ cũng sẵn sàng đóng góp:

Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Không phân biệt sang hèn, giàu nghèo, bởi v́ những thứ ấy không tạo nên nhân phẩm con người, mà chính là tinh thần tương thân, nhường nhịn nhau trong việc giao tế:

Lên xe nhường chỗ bạn ngồi
Nhường nơi bạn tựa, nhường lời bạn phân

Chung thủy cũng là một đức tính hiếm quư khác của người phụ nữ, mà cũng chỉ có người phụ nữ Việt Nam mới có đầy đủ đức tính ấy, một đất nước nghèo khó v́ chiến tranh loạn lạc. Thế cho nên:

Nước có loạn mới biết tôi hiền chúa thánh
Gặp gian nguy mới biết vợ nghĩa chồng t́nh

Cho dù hoạn lạc, đói nghèo nhưng t́nh chồng vợ vẫn luôn khắng khít, keo sơn:

Hạt muối mặn ba năm c̣n mặn
Lát gừng cay chín tháng c̣n cay
Đôi ta ân trượng nghĩa dày
Dẫu có giàu sang cũng không đổi
Dẫu có ăn mày cũng không xa

Đời sống vợ chồng trước hết là t́nh, sau là nghĩa, bổn phận chung là lo phụng dưỡng tứ thân phụ mẫu, nuôi nấng và dạy dỗ con cái:

Mẹ già là mẹ già chung
Em lo cơm áo, anh cùng thuốc thang

Nhờ t́nh nghĩa cho nên người phụ nữ không quản:

Có con phải khổ v́ con
Có chồng phải gánh giang sơn nhà chồng

Chấp nhận khó nhọc khi phải gánh vác việc gia đ́nh, cũng là một cách để nhớ đến công ơn của cha mẹ đă sanh thành dưỡng dục cho chúng ta nên người:

Lên non mới biết non cao
Nuôi con mới biết công lao mẫu từ

Từ những ư niệm giữa mẹ và con, như một t́nh yêu thương rộng lớn ḥa nhập vào một đại dương bao la, để rồi chỉ thấy t́nh Mẹ vẫn ngọt ngào muôn thuở:

Mẹ già như chuối ba hương
Như xôi nếp mật như đường mía lau

Cho nên có khi phải đi lấy chồng xa xứ, hay lâm vào cảnh tha hương như chung ta hiện nay, ai không khỏi bùi ngùi thương nhớ, một lúc nào đó nghĩ về quê hương, về Mẹ:

Chiều chiều ra đứng ngơ sau
Nh́n về quê mẹ ruột đau chín chiều

Đối với gia đ́nh, người phụ nữ đă làm đầy đủ bổn phận, với một tấm ḷng mến yêu, với một tinh thần trách nhiệm cao quư, vỡi những nỗ lực trong công việc xây dựng gia đ́nh và xă hội, họ đă thăng hoa nền văn hóa nước nhà lên đến chỗ tuyệt vời. Xuyên qua lịch sử dân tộc, đă trải qua hơn một ngàn năm chịu dưới ách thống trị của ngoại bang, bị phân hóa đến gần như hủy diệt, thế mà nên văn hóa ấy vẫn c̣n tồn tại cho đến ngày hôm nay. Và giờ đây lại được lan ra tận hải ngoại. Gần đây, theo nhiều nhà nghiên cứu tâm lư học, lịch sử, dựa vào những thống kê của các quốc gia có người Việt Nam sinh sống, th́ đa số học sinh thuộc các cấp đều học trên mức trung b́nh, tính xuất sắc ấy phần lớn chịu ảnh hưởng của một nền văn hóa lấy gia đ́nh làm nguồn gốc.

Tuy nhiên, người phụ nữ Việt Nam không phải chỉ biết xây dựng gia đ́nh mà đối với quốc gia xă hội, họ cũng đă có những đóng góp tích cực vào việc chống ngoại xâm để bảo vệ Tổ Quốc.

Ngày xưa, Bà Trưng, Bà Triệu là những vị anh thư dân tộc, đă đánh đuổi quân xâm lăng Đông Hán để giữ vững sơn hà. Tiếp theo ḍng lịch sử quật cường trước làn sóng Bắc xâm ấy, những người trai phải lên đường theo nghiệp đao cung, người phụ nữ đă hi sinh hạnh phúc gia đ́nh đưa chồng đi làm nghĩa vụ:

Chàng đi đưa gói thiếp mang
Đưa gươm thiếp xách cho chàng đi không

Những cử chỉ nhỏ nhặt như xách gói xách gươm cho chồng, cũng đă nói lên tinh thần trách nhiệm của người phụ nữ đối với Tổ Quốc như thế nào rồi, chưa đủ, họ c̣n muốn làm hơn thế nữa, đôi khi họ cũng ước là nếu làm được việc của nam nhi họ sẽ làm thay cho chồng nghỉ ngơi:

Phải chi vác nổi súng đồng
Th́ em đi lính thế cho chồng vài năm

Nh́n vào lịch sử Việt Nam đă trải dài trên bốn ngàn năm văn hiến, qua bao thăng trầm, biết bao lần phương Bắc muốn gột rửa cái hồn Việt trong chúng ta để đồng hóa với nền văn hóa ngoại xâm, ngơ hầu tiêu diệt một dân tộc để đem tất cả về làm con dân của họ, nhưng cuối cùng chúng ta vẫn c̣n, vẫn tồn taị cái Việt tính trong chúng ta. Bởi v́ nền văn hóa cổ truyền của dân tộc Việt đă in sâu vào tâm khảm, vẫn tiềm tàng và phát triển từ thời đại này qua thời đại khác, như một ḍng suối mát luân lưu bất tận. Nhờ đó mà tâm hồn người Việt Nam rất phong phú, nhất là đối với người phụ nữ, họ không chỉ tận hưởng để làm thăng hoa cuộc sống riêng ḿnh, mà c̣n ǵn giữ cho mai sau con cháu từ thuở c̣n nằm nôi:

Thiện căn ở tại ḷng ta
Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài

H́nh ảnh của người phụ nữ Việt Nam đă tạo nên một nền Văn Học dân gian thật phong phú, được thể hiện qua những tấm ḷng yêu thương rộng lớn, mà xưa nay tổ tiên chúng ta gói ghém như một khuôn vàng thước ngọc, như những bài học quư báu, cho con cháu chúng ta dùng làm phương tiện để xây dựng hạnh phúc gia đ́nh, xă hội cũng như đóng góp chung cho nền ḥa b́nh thế giới.

ĐAN HÀ


 

 

Sưu Tầm Tài Liệu và Web Design

  Hà Phương Hoài

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hoàng Vân

Sưu tầm Nhạc Dân Ca

Julia Nguyễn
Xin vui ḷng liên lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những ǵ liên quan đến trang web nầy
Copyright © 2003 Trang Ca Dao và Tục Ngữ
Last modified: 04/28/15