Home Tm Ca Dao Diễn Đn Tm Dn Ca Phổ Nhạc Tm Cu Đố Tm Chợ Qu Gp Ton Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cch Sử Dụng
Dẫn Giải
Diu Dụng
Cảm Nghĩ
 
Ẩm Thực
Chợ Qu
Cội Nguồn
Cổ Tch
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngn Ngữ
Nhn Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Qun
Qu Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dn Ca
 
Trang Chủ
 

 
 

 

 
 

MA HT CUNG ĐNH

 

 

Ma chn - Ảnh: TL

Ma ht cung đnh Huế vốn c nguồn gốc v lịch sử từ lu đời. Ma bao giờ cũng gắn kết với m nhạc (nhạc đn v nhạc ht), v thế, người ta thường gọi tn l "Ma ht cung đnh". Ma ht cung đnh của vua cha Việt Nam khng giống như hnh thức vũ hội phương Ty. N chủ yếu phục vụ cho vua cha, lễ lạc trong triều đnh, mang hnh thức lễ nghi phong kiến vương triều. Ma ht cung đnh chịu sự vay mượn từ đề ti nội dung c hnh tượng nghệ thuật độc đo mang r nt tm hồn v truyền thống Việt Nam.

Từ thời Cha Nguyễn Phc Nguyn (1613 - 1635), cc tổ chức hoạt động nghệ thuật c tnh chuyn nghiệp như "Ho Thanh thự" được thnh lập. Tổ chức "Ha Thanh thự" chia ra lm 3 đội, mỗi đội c số lượng 120 vũ sinh, nhạc sinh. Đội nhất v đội ba chuyn lo luyện tập về nhạc, đội nh chuyn lo về ht ma. Số lượng người ny biết đnh trống, thổi kn, đnh đn, ht ma, dưới quyền trng coi của vin ph quản.

Thời Cha Nguyễn Phc Chu (1691 - 1725) đội chuyn lo về ht ma c tn l "Tiểu hầu", số lượng chỉ cn từ 40 - 50 diễn vin, bao gồm cả số cn bộ quản l (2 chnh ca v 6 ph ca) cai quản.

Đến năm 1804 hai đội "Tiểu hầu" v "Tiểu nam" được st nhập lại, đổi tn l "Việt Tường đội". Dưới triều vua Minh Mạng (1820) đổi tn l "Thanh Bnh thự". Năm Thnh Thi nguyn nin (1889) đổi tn gọi l "Ba Vũ" v hoạt động cho đến năm 1945. Sau Cch mạng Thng Tm 1945, đội Ba Vũ được sự quan tm gip đỡ của b Từ Cung. Từ sau 1954 đến 1975, đon vẫn hoạt động nhưng quy m v tnh nghệ thuật ngy cng giảm st.

 

Ma quạt - Ảnh: TL

 

Thng 4 - 1975, khi đất nước hon ton thống nhất, đội Ba Vũ được quan tm của chnh quyền, Bộ Văn ha Thng tin, nn đ được phục hồi củng cố trở lại, đổi tn l Đon ma ht truyền thống Huế, gồm c 2 bộ phận ma ht v tuồng Huế. Đến năm 1999, đổi tn thnh đon Nghệ thuật truyền thống chuyn su về ma ht cung đnh, v bộ phận tuồng được tch ra.

Qua nhiều thời kỳ thay đổi tổ chức v tn gọi, nhưng chức năng chủ yếu vẫn l ma ht cung đnh phục vụ cho những khnh lễ, đại lễ khc nhau ở cung đnh Huế. Hiện nay trong số 11 ca khc của triều Nguyễn để lại, đon Nghệ thuật truyền thống đang dần từng bước dn dựng, khi phục lại nguyn dạng những ma khc. Đ l Bt dật, Lục cng, Song quang, Phiến vũ, Nữ tướng xuất quan, Tam tinh chc thọ, Bt tin hiến thọ, Trnh tường lập khnh, Tam quốc Ty du. Lục triệt hoa m đng v Tứ linh.

Phần lớn cc ma khc trn diễn vin vừa ma, vừa ht, ma minh họa cho lời ht. Cc bi ht ton bằng Hn tự, chỉ c khc ma Tứ linh l chỉ c m nhạc phụ họa khng c lời ca.

Vo cc ngy lễ lớn v trọng đại như Vạn thọ (sinh nhật vua), Thnh thọ (sinh nhật hong thi hậu); Tin thọ (sinh nhật hong thi phi); Thin xun (sinh nhật hong thi tử); Thin thu (sinh nhật hong hậu) mười một vũ khc kể trn lun được trnh diễn trong triều nội.

Nội dung cc khc ma:

- Ma bt dật: C ở Trung Quốc từ đời Chu. Năm Minh Mạng được bin đạo lại để phục vụ khi tế giao, x tắc, lịch đại đế vương v Khổng Tử. Bt dật c nghĩa l 8 hng. Khi ta trnh diễn điệu ma ny phải sử dụng 8 hng vũ sinh đồng nam, mỗi hng l 8 vũ sinh nam, tất cả l 64 vũ sinh ở ban ma v (V vũ ban) cũng như ở ban ma văn (Văn vũ ban). Đội hnh ma gợi ln hnh bt qui. Đy l loại ma lễ thức.

- Ma lục cng: C gốc từ Ấn Độ, được truyền sang qua cc nh sư Ấn Độ. Cc cha, một số vng ở hạt Thuận Thnh, Yn Mỹ, Thường Tn thờ Phật tứ php (vn, vũ, li, điện). Khi cng thường ma để dng hương, hoa đăng, tr, quả thực ln Tam bảo. Ma cung đnh biết gạn lọc ci hay của ma tn gio v dn gian, thể hiện nội dung chủ đề lục cng bằng những hnh tượng ma cụ thể mang dng dấp ci đẹp của Việt Nam. Kết cấu của Hoa đăng lục cng l một bức tranh kh đẹp được trnh by ở tổ khc gồm 6 điệu ma lin tục.
- Ma quạt (Phiến vũ): Thường ma ở cc tiệc cưới, dnh cho hong thi hậu, hong hậu, phi tần v cng cha xem. Nội dung ca ngợi, chc tụng hạnh phc lứa đi ho hợp. Đội hnh ma gồm 10 vũ nữ, mặc o di c viềng, mu sắc hợp với mu quạt, vừa ma vừa ht trn những động tc guộn quạt, xo, gấp, chỉ lướt nhẹ lượn vng với một tay cầm quạt xo che mặt. Đội hnh khp kn vng cung, c lc hng ngang, hng dọc chuyển đổi thay nhau.
- Ma Tứ linh: Điệu ma ny c từ thời cổ, từ dn gian đến cung đnh thường c ma. Biểu tượng trn 4 con vật: long (rồng), ly (ln), quy (ra), phụng (chim phượng). Về hnh thức, tứ linh c thể được ma lin tục hoặc ma đơn (từng con một). Ngy xưa, ma chc tụng vua, tứ linh lần lượt ma trnh diễn từng con vật một theo thứ tự: long, ln, quy, phụng. Cc vũ sinh đội lốt tứ linh để ma. Dần dần sau ny cải bin, cc bin đạo ma cho ma long trở thnh Long hổ hội, ma ln biến thnh Ln mẫu xuất ln nhi, ma phụng thnh Song phụng v ma quy được ma đi với Song phụng, số lượng người cũng được tăng cường.
Ma cung đnh Huế ch trọng đến lễ thức v chc tụng. Biết tiếp nhận v gạn lọc, vay mượn đề ti, nội dung (Bt dật lục cng) song đ biết ti tạo thnh những hnh tượng mang cốt cch độc đo Việt Nam. Động tc ma cung đnh c quan hệ tương hỗ với động tc ma tuồng từ thời cha Si Nguyễn Phc Nguyn cho đến 13 đời vua sau ny, c những biến đổi tiến bộ về hnh thức v nghệ thuật cũng như quy m về số lượng người trnh diễn.
Ma cung đnh Huế trn đường pht triển của ma dn tộc đ biết tiếp thu c sng tạo ma nước ngoi, giữ được bản sắc. Tuy vậy cũng cn c những mặt hạn chế phần no về sự pht triển động tc, đội hnh v cc tuyến ma.

H Sm

 

 

 

Sưu Tầm Ti Liệu v Web Design

  H Phương Hoi

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hong Vn

Sưu tầm Nhạc Dn Ca

Julia Nguyễn
Xin vui lng lin lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những g lin quan đến trang web nầy
Copyright 2003 Trang Ca Dao v Tục Ngữ
Last modified: 04/17/15