Home Tm Ca Dao Diễn Đn Tm Dn Ca Phổ Nhạc Tm Cu Đố Tm Chợ Qu Gp Ton Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cch Sử Dụng
Dẫn Giải
Diu Dụng
Cảm Nghĩ
 
Ẩm Thực
Chợ Qu
Cội Nguồn
Cổ Tch
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngn Ngữ
Nhn Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Qun
Qu Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dn Ca
 
Trang Chủ
 

 
 

 

 

 

 

 

 

Cơm lam

Cơm lam bắt nguồn từ những chuyến đi rừng di ngy của người đn ng với ti gạo mang theo, dao quắm v đ đnh lửa cng ống nứa sẵn c trong rừng, vậy m nay đ trở thnh mn đặc sản, "ht hồn" du khch.

Trong hnh dung cảm tnh của nhiều người, cơm lam phải l thứ cơm đại loại c mầu xanh của l rừng, c hương thơm của cy rừng... nhưng no chỉ thế. Những ống nứa non thon nhỏ di di như tấm ma ở chợ đ nướng sm lớp vỏ ngoi, được người lm cơm lam kho lo rc đi lớp vỏ cật kht lửa, để lộ ra lớp vỏ giữa trắng trẻo thơm tho. Tước nhẹ từng dải như người bc chuối chn lớp vỏ giữa đ, l đến phần li cơm. Li cơm được bao bọc bởi một lớp vỏ lụa mịn mng, mỏng mảnh, c mu trắng ng - thứ vỏ lụa chỉ c trong ruột ống nứa non, khiến cho cơm lam c một nhan sắc rất đỗi thuần hậu m ta muốn được nng niu mi.

Chỉ l một mn ăn giản dị của ni rừng, gắn với những con suối rc rch đầu nguồn, những nương la chn vng bn sườn đồi, những vạt rừng tre nứa xanh ngt đầu non v bếp lửa ma đng của mẹ, m sao c thể khiến người đi xa kh ngui qun đến thế. Cơm lam cũng khiến người mới gặp lần đầu bỗng ngỡ ngng trước một mn ăn tưởng khng c g đơn giản, khim tốn hơn, m chứa trong đ biết bao nghệ thuật v tưởng của hạt gạo vng cao trong mối giao tnh với nước, lửa v những ống nứa non...

C lẽ, cu chuyện về cơm lam đ bắt nguồn từ những chuyến đi rừng di ngy của người đn ng, từ những chuyến đi săn v những đm du canh xa xưa. Khng nồi chảo, khng cơm nắm, cơm vắt phiền toi, chỉ một ci ruột tượng đựng gạo vắt qua vai, một con dao quắm v một hn đ, t bi nhi đnh lửa. Đi lc no, dừng lại ở đ sẵn dao chặt lấy vi ống nứa, sẵn gạo mang theo, sẵn nước dưới suối v lửa trong tay, thế l c thể c cơm lam. Cơm lam cũng gắn với những chuyến đi nương đi rẫy xa, những dịp vui trong gia đnh, những khi cao hứng thm ăn cơm lam thay cho cơm chn trong nồi, xi đồ trong ch...

Nguời dn tộc pha bắc từ Ty, Nng, Mường, Dao, Thi đều lm cơm lam. Ngoi cơm lam, họ cn c cả c lam, chim lam, rau quả lam... Phải thừa nhận lm đồ ăn lam l một nghệ thuật tinh tế đặc biệt. Mầu sắc trn ống nứa qua lửa c thể cho người lm lam nhận biết chnh xc được mức độ chn của thức ăn, từ đ c thể by biện cả một bữa tiệc lam ngay trn l chuối giữa ni rừng hoang vu một cch tự tin v hấp dẫn nhất...

Vng Tam Kim, Bắc Hợp thuộc huyện Nguyn Bnh (Cao Bằng) được tiếng l cơm lam ngon hơn nhiều vng khc. Muốn c cơm lam ngon, đầu tin phải c loại nếp ngon, thứ nếp trồng trn nương, hng năm thu hoạch vo khoảng thng 9, thng 10. Ma lạnh đến, một cht mưa rt, bn bếp lửa than cời, dễ thm cơm lam lắm. Thế l cả nh lại quy quần, người tiện nứa, người vo gạo, người đi chặt l chuối non về lm nt ống...

Vng ny cn c thứ gạo ngon nổi tiếng, người Ty gọi l gạo Khẩu lm phua, c nghĩa l thứ gạo ăn ngon đến nỗi người đn b c thể qun cả phần chồng! Một cch tn tụng hy hữu, nhiều hm v cũng thật d dỏm. Đem ngm gạo trong nước vi giờ đồng hồ như người miền xui chuẩn bị đồ xi hoặc gi bnh chưng để khi lam, hạt cơm sẽ chn rền hơn. Dụng cụ để lam chnh l ống nứa, hoặc ống tre non, vừa trải qua thời kỳ măng. Theo một số người thạo lm cơm lam, nứa dễ lm cơm lam hơn v ống nhỏ, thường c lớp giấy lụa mỏng mịn trong khi lớp lụa của tre th dầy hơn. Loại ống nứa hoặc tre non ny mỗi cy chỉ chặt được khoảng từ ba đến bốn ống, mỗi ống di độ 30 phn... Người ta dồn gạo đ ngm vo ống, cứ ba phần gạo, hai phần nước, cho lại khoảng 5 phn gần miệng ống (để khi gạo nở sẽ kn đầy cả ống) rồi nt lại bằng thứ l chuối non vừa chặt về đ hơ qua lửa cho mềm.

Nhiều người cn ni, cơm lam m c được thứ nước c sẵn trong ruột nứa, sẽ thơm ngon bội phần bởi hương vị của tự nhin, của trời đất dồn lại. Thực tế, hiếm khi c được thứ nước sẵn c đ, người lm lam vẫn dng thứ nước suối trong vắt đựng trong những ống vầu vc về. Khi đưa ống lam vo nướng trn bếp, vỏ nứa cn xanh mướt, khi cơm lam chn, vỏ nứa cũng đ chuyển mầu. Đống lửa to hay nhỏ sẽ khiến thời gian lm cơm lam chn nhanh hay chậm, tay người xoay trở ống cơm lam kho lo sẽ gip cơm được chn đều.

Một nh hng mang tn Pc B nhờ thế đ tồn tại mấy năm nay ở trn phố Yn Phụ thuộc quận Ty Hồ, H Nội. Cũng nh sn, bn tre, rượu cần, cơm lam v măng chua. Cơm lam ở đy được tiện thnh từng khc ngắn độ 4-5 phn như khc ma m người bn rong thường vẫn tiện sẵn, để bn cho những khch ăn qu lười biếng ở phố. Chấm từng miếng với muối vừng, thi thoảng chen vo một lt măng chua, ăn thấm tha ra phết... Chnh v thế m ở đy vo buổi trưa, buổi tối, vẫn gặp người giọng nam, kẻ giọng trung chen giữa những giọng H Nội. Một khng kh ẩm thực tương đối thanh khiết giữa chốn thị thnh.

Tất nhin, đ khng t khch ẩm thực sau khi nếm thử mn cơm lam "sản xuất" tại nh hng đ khng hi lng v gọi những ống cơm chn trong l nướng cng nghiệp đ l cơm lam thnh phố . V ci thứ cơm lam m họ khắc ghi trong tr nhớ, phải l thứ cơm lam nguyn bản, thứ cơm lam chỉ ở đất rừng mới c, hương vị trời đất ban cho, ha quyện trong từng hạt cơm thơm dẻo mi vị dịu dng của nứa non, tre non, mi của hương sớm đọng trn l chuối, của những giọt nước suối đầu nguồn mt lnh v mi của bếp lửa phập phồng ngy đng lạnh...

Xun 2004
KIM HOA

 

 

Sưu Tầm Ti Liệu v Web Design

  H Phương Hoi

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hong Vn

Sưu tầm Nhạc Dn Ca

Julia Nguyễn
Xin vui lng lin lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những g lin quan đến trang web nầy
Copyright 2003 Trang Ca Dao v Tục Ngữ
Last modified: 12/05/15