Home T́m Ca Dao Diễn Đàn T́m Dân Ca Phổ Nhạc T́m Câu Đố T́m Chợ Quê Góp Ư Toàn Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cách Sử Dụng
Dẫn Giải
Diêu Dụng
Cảm Nghĩ
 
Ẩm Thực
Chợ Quê
Cội Nguồn
Cổ Tích
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngôn Ngữ
Nhân Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Quán
Quê Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dân Ca
 
Trang Chủ
 

 
 

 

 

 

  Đặc sản Nghệ An hút hồn thực khách

Món ngon của Nghệ An mang chất riêng đặc biệt đến nỗi bất cứ ai có cơ hội được thưởng thức đều nhớ măi không quên...

Nghệ An là mảnh đất non nước hữu t́nh đẹp như bức tranh thủy mặc. Vẻ đẹp kỳ thú pha lẫn chút nguyên sơ luôn làm say đắm bất cứ ai đă từng đi qua và dừng chân ghé lại nơi này. Không chỉ có thế, trên mảnh đất hồn hậu, địa linh nhân kiệt đă sản sinh ra nhiều đặc sản mà ai "lỡ" nếm thử một lần cũng vương vấn măi không thôi.

Cam xă Đoài

Cam Xă Đoài là một đặc sản của xă Nghi Diên c̣n có tên nôm là xă Đoài, thuộc huyện Nghi Lộc, Nghệ An. Hương vị thơm ngon của cam Đoài gây nức ḷng người thưởng thức đến nỗi nó đă trở thành một h́nh ảnh ngọt ngào của thơ ca.

“Cam xă Đoài mọng nước
Giọt vàng như mật ong
Bổ cam ngoài cửa trước
Hương bay vào nhà trong” (Phạm Tiến Duật)

Cam xă Đoài trở thành một đặc sản bởi hơn hết nó có vị đặc biệt thơm ngon, vỏ mỏng, rất nhiều nước. Khi trồng, người dân nơi đây phải lựa kỹ giống, cây giống được chọn lọc sạch, không sâu bệnh.

Nếu một lần đặt chân đến đây vào dịp tết Nguyên Đán, bạn sẽ bị choáng ngợp bởi một thứ sắc màu tươi mới, trùng điệp bởi quả, bởi lá. Hương cam bay lan tỏa ra xung quanh, nửa như mời gọi nửa muốn níu chân người lữ khách.

đặc sản, Nghệ An, cháo lươn, mực nháy, nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn

Cam xă Đoài mọng nước, hương thơm ngọt ngào (Ảnh: Internet)

Cam khi mới chín có màu vàng rồi chuyển sang sẫm dần nhưng luôn giữ được vẻ tươi tắn, ngoài có lớp the mỏng, chỉ cần khẽ xây xát là đă thoát một mùi thơm ngây ngất. Khi bổ ra, cam có màu vàng óng, nước cam chảy ra nh́n sánh như những giọt mật ong óng ánh dưới ánh nắng mặt trời. Hơn thế nữa, khi thả miếng cam vào miệng, tưởng chừng như bao vị ngọt ngào của đất trời kết tinh trong đó.

Nhút Thanh Chương

Có lẽ, mít xanh là thứ quả gắn với tuổi thơ rong ruổi của rất nhiều người. Những quả mít non được hái xuống, rồi đem luộc, chấm với muối ớt, mặn chát, nghẹn trong cổ họng mà bao đứa trẻ vẫn khao khát và thích thú. C̣n với người Thanh Chương xứ Nghệ, việc chế biến mít xanh thành món ăn như dưa muối lại là nghệ thuật vô cùng độc đáo. Món ăn làm từ mít xanh đó được gọi là nhút. Nhiều người c̣n coi nhút chính là một loại "kim chi" của xứ Nghệ này.

đặc sản, Nghệ An, cháo lươn, mực nháy, nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn

Những quả mít xanh được chế biến thành nhút (Ảnh: Internet)

Nghe nói, nghề làm nhút ở Thanh Chương có từ lâu đời, là thức ăn dân dă và phổ biến của mọi gia đ́nh. Nguyên liệu để làm nhút chỉ gồm có mít xanh và muối trắng và cách làm tương tự như nhiều món dưa muối khác ở Việt Nam.

Để làm nhút, người ta lựa những quả mít xanh, loại ương ương càng ngon rồi gọt sạch vỏ ngoài, rửa cho hết nhựa sau đó bỏ vào nong hoặc nia, dùng dao băm hoặc thái thành từng sợi. Muối được cho vào, trộn đều rồi bỏ vào cối giă sơ qua, dùng tay ṿ cho mềm ra. Cuối cùng mít được cho vào vại sành khoả đều trên bề mặt, đặc một chiếc vỉ lên trên, chèn đá cho nén xuống, đổ nước muối loăng vào cho ngập vỉ, đậy nắp che bụi, ủ khoảng 5-6 ngày là dùng được.

đặc sản, Nghệ An, cháo lươn, mực nháy, nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn

Nhút là món ăn hàng ngày giản dị nhưng lại trở thành đặc sản của xứ Nghệ (Ảnh: Internet)

Hàng ngày trong mỗi bữa cơm, người ta lấy ra bát nhút, hương vị chua chua gịn gịn, ăn thật thích thú. Nhút ăn với cơm rất hợp, chỉ cần chút nước mắm làm nước chấm là đủ.

Lươn Vinh

Lươn vốn là loại thủy sản nước ngọt có ở hầu hết đồng ruộng trên đất nước Việt Nam. Nhưng dưới bàn tay khéo léo cùng văn hóa ẩm thực đặc trưng của những người con xứ Nghệ, các món ngon từ lươn lần lượt ra đời và dần trở thành đặc sản, tinh hoa của mảnh đất này.

Để chế biến một món ăn ngon, khâu sơ chế lươn rất quan trọng. Người chế biến loại bỏ chất nhớt bằng nhiều kinh nghiệm khác nhau như dùng tro, giấm, nước sôi hoặc dùng một số lá có độ thô như lá tre để tuốt các chất nhờn trên da lươn. Tùy theo yêu cầu của món nấu mà có thể để nguyên con, rút xương hay cắt khúc. Khâu rút xương cũng có 2 phương pháp. Hoặc cắt khứa từ cổ rồi lạng dần xuống. Hoặc đặt thân lươn lên thớt, dùng chày gỗ dần lên, rồi lộn ngược bên trong, lạng bỏ phần xương.

đặc sản, Nghệ An, cháo lươn, mực nháy, nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn

Cháo lươn cũng là một đặc sản khó cưỡng.

Sau khi sơ chế xong, người ta chế biến lần lượt thành những món ăn mà món nào món nấy đều hút hồn thực khách đến nỗi phải quay lại quán biết bao nhiêu lần. Chẳng hạn như lươn om (om chuối, om lá ngải cứu, om rau ngổ, om lá lốt, om nồi đất...), cháo lươn, lươn nướng, súp lươn... Lươn nướng than hoa là một trong những món ăn được đặc biệt ưa chuông. Mùi thơm của lươn nướng bay tỏa trong không trung khiến chẳng ai có thể cầm ḷng được.

Súp lươn cũng là món hấp dẫn không kém. Bát súp có lượng nước trong, ngọt, thơm, những miếng thịt lươn chín c̣n nguyên dạng, không nhũn nát, thấm vị và dậy lên hương đặc trưng của lươn quê. Hành lá, rau răm c̣n nguyên sắc xanh tươi thắm được cắt nhỏ, thả bồng bềnh trên mặt nước nóng hổi điểm nhẹ những giọt ớt đỏ. Hơi bay lên kéo theo mùi hương thơm, cay, nồng khiến chưa ăn miệng đă thấy thèm.

Tương Nam Đàn

Nếu như mảnh đất Hưng Yên nổi tiếng với thứ tương Bần thơm ngon, tinh khiết th́ trên mảnh đất Nam Đàn xứ Nghệ, người ta cũng có quyền tự hào v́ đă làm ra một loại tương hấp dẫn không kém.

Nguyên liệu chính để làm tương đều là những thứ gần gũi, thân thiết với cuộc sống hàng ngày nhu đậu nành, nếp hoặc ngô, muối và nước. Nếu vô t́nh hoặc cố ư cho thêm một thứ ǵ vào, chum tương sẽ bị hỏng. Để có được chum tương ngon, đ̣i hỏi ở người làm tương sự kỳ công, tỷ mẩn.

đặc sản, Nghệ An, cháo lươn, mực nháy, nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn

Nếu có dịp qua mảnh đất này, bạn hăy mang về cho ḿnh, người thân hoặc bạn bè một chút hương vị tương giản dị này nhé!

Tương Nam Đàn lại có đủ hai loại: Mặn và ngọt. Tương mặn dùng để ăn hàng ngày, c̣n tương ngọt làm vào những chĩnh nhỏ chủ yếu để đăi khách và làm quà biếu. Nghe nói, tương Nam Đàn được làm bằng thứ đỗ tương xuân hè trồng trên chính đất Nam Đàn và hưởng khí, đất đai hậu thuận lợi. Có lẽ, được sản sinh từ mảnh đất phù sa màu mỡ mà đă cho ra đời thứ đậu tương hảo hạng.

Thế mới hiểu v́ sao, ở xứ Nghệ, người ta hay truyền tai nhau rằng, muốn ăn nhút Thanh Chương th́ trước tiên phải t́m được tương Nam Đàn. Hai thứ ấy kết hợp với nhau th́ bữa cơm dù đạm bạc đến mấy vẫn ngon đến vô cùng.

đặc sản, Nghệ An, cháo lươn, mực nháy, nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn

Người Nam Đàn làm tương (Ảnh: Internet)

Trong một chai tương Nam Đàn có tới ba tầng khác nhau nếu nh́n từ ngoài vỏ. Tầng trên cùng là đậu hạt mới chỉ được dập vỡ làm đôi. Tầng giữa là nước tương có màu Hổ Phách, c̣n tầng dưới cùng là mốc tương có màu vàng thẫm. Nếu có dịp qua mảnh đất này, bạn hăy mang về cho ḿnh, người thân hoặc bạn bè một chút hương vị tương giản dị này nhé!

Bánh mướt

Thoạt nh́n, bánh mướt có vẻ giống với bánh cuốn ngoài Bắc nhưng nó lại có hương vị thơm ngon rất riêng.

Bánh mướt thường dài như ngón tay trỏ của người lớn, cuộn tṛn, mềm, mịn, trắng trong. Bánh chỉ được làm bằng bột gạo tẻ - gạo được ngâm nước rất lâu sau đó được vớt ra xay nhuyễn và được ủ trong nhiều giờ liền. Bánh được làm vào những buổi sáng sớm tinh mơ. Người làm bánh phải thức dậy từ khi 2 - 3 giờ sáng để nổi nửa tráng bánh th́ mới kịp bán cho khách.

Khi thưởng thức, chỉ cần chén nước mắm vắt chanh, đường vừa đủ, ớt cắt lát mỏng thế là có thể ăn đến no.

đặc sản, Nghệ An, cháo lươn, mực nháy, nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn

Bánh mướt thường dài như ngón tay trỏ của người lớn, cuộn tṛn, mềm, mịn, trắng trong (Ảnh: Internet)

Chính người dân nơi đây cũng chẳng rơ bánh mướt có từ khi nào, chỉ biết rằng món ăn dân dă mà ngon đến lạ thường này vẫn luôn được người ta yêu mến từ thủa bé cho đến lúc trưởng thành hay già đi.

đặc sản, Nghệ An, cháo lươn, mực nháy, nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn

Bánh mướt vẫn luôn giữ được hồn quê dân dă (Ảnh: Internet)

Dẫu rằng chiếc bánh mướt theo thời gian đă được người ta cách điệu đi đôi phần như dùng máy để xay bột, dùng thịt heo, mộc nhĩ để làm thêm nhân... nhưng bánh mướt vẫn c̣n giữ được hồn quê dân dă đến kỳ lạ!

Bánh bèo Vinh

Nếu như bánh bèo Huế được làm từ bột gạo th́ bánh bèo xứ Nghệ được làm từ bột lọc. Người ta phải nhào bột nhiều lần cho kỹ th́ mới có thể có một mẻ bánh ngon. Để bánh trông đẹp hơn, người bán hàng thường nặn bánh cho giống cánh bèo.

đặc sản, Nghệ An, cháo lươn, mực nháy, nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn

Những con tôm làm nhân bánh không cần to quá nhưng phải được làm sạch chân, râu rồi phi thơm cùng hành mỡ. Được biết, tôm xào càng kỹ th́ càng ngấm gia vị và khi ăn th́ mới thấy thơm, thấy bùi.

Đĩa bánh bèo thường phải cho thêm hành khô và một ít rau mùi th́ mới hoàn chỉnh. Với những ai thích ăn cay th́ có thể cho thêm tương ớt chưng. Bỏ miếng bánh bèo vào miệng sẽ thấy được vị dai dai của bột lọc, vị bùi bùi của tôm thịt, vị gịn gịn của hành khô. Món bánh bèo V́nh mới chỉ xuất hiện cách đây hơn chục năm nhưng nó đă trở thành một món ăn ngon, nổi tiếng của mảnh đất này.

Mực nháy nướng Cửa Ḷ

Món mực nháy nướng (“Mực nháy” có nơi c̣n gọi là mực nhảy, tên gọi này dùng để chỉ những con mực được ngư dân vừa bắt lên khỏi nước biển c̣n nguyên độ tươi và được đưa vào chế biến và thưởng thức ngay tại chỗ khi c̣n tươi nguyên) ở Cửa Ḷ từ lâu đă hấp dẫn du khách khi đến xứ biển. Mực ở đây tươi ngon, khi mới câu lên có màu trắng trong. Sau khi sơ chế, người ta cho những con mực tươi mới ấy lên bếp than hoa rực hồng rồi nướng. Trung tâm sách Kỷ lục Việt Nam đă từng công bố 10 đặc sản hải sản Việt Nam trong hành tŕnh t́m kiếm, quảng bá đặc sản và ẩm thực Việt Nam lần thứ 1/2012 trong đó có mực nháy.

đặc sản, Nghệ An, cháo lươn, mực nháy, nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn

Hương thơm lừng của món mực nháy nướng quyến rũ bất cứ ai thưởng thức (Ảnh: Internet)

Hăy cứ thử tưởng tượng, sau khi đắm ḿnh trong làn nước biển xanh mát, bao la, tận hưởng những cơn gió mặn ṃi của biển rồi nằm dài trên chiếc ghế ở một quán ven đường, hít hà mùi thơm của mực nướng, từ từ nhâm nhi những miếng mực gịn gịn chấm với gia vị, thậm chí chỉ cần tương ớt thôi đă là quá tuyệt. Cuộc sống dường như lắng lại để con người tận hưởng hết những tinh hoa của biển cả, chỉ có gió và sóng cứ ồn ào, xô măi không thôi.

Ngoài ra, ở Nghệ An c̣n có nhiều món ăn ngon như mọc cua bể, ghẹ hấp me, cá gị bảy món, cháo nghêu (Cửa Ḷ), bánh ngào... Mỗi món ăn đều tạo nên đặc trưng riêng của mảnh đất này.

(Theo Eva.vn)

Post ngày: 12/05/15 

 

 

Sưu Tầm Tài Liệu và Web Design

  Hà Phương Hoài

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hoàng Vân

Sưu tầm Nhạc Dân Ca

Julia Nguyễn
Xin vui ḷng liên lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những ǵ liên quan đến trang web nầy
Copyright © 2003 Trang Ca Dao và Tục Ngữ
Last modified: 12/05/15