Home Tm Ca Dao Diễn Đn Tm Dn Ca Phổ Nhạc Tm Cu Đố Tm Chợ Qu Gp Ton Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cch Sử Dụng
Dẫn Giải
Diu Dụng
Cảm Nghĩ
 
Ẩm Thực
Chợ Qu
Cội Nguồn
Cổ Tch
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngn Ngữ
Nhn Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Qun
Qu Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dn Ca
 
Trang Chủ
 

 
 

 

 
   

TUYỂN TẬP VĂN CHƯƠNG NHI ĐỒNG - 2C

Trang 1A  1B  1C  1D   1E   1F   1G   1H   1I   1J   1K

Trang  2a  2b  2c  3a  3b  3c

 Trang  4a  4b  4c  4d  5a  5b  5c  5d 


 
QUYỂN HAI  

 
NGỤ NGN ( Tiếp Theo )

 
DON QUỐC SỸ
 
Sưu tập
 



NGỤ NGN LA FONTAINE

Tiểu sử La Fontaine

Nguyễn Văn Vĩnh trong tập Thơ Ngụ Ngn La Fontaine do ng dịch (Fables de La Fontaine, Anlexandre di Rhodes, 1924), ng c giới thiệu tiểu sử La Fontaine bằng mấy dng vừa vui vừa chnh xc như sau:

ng Jean de La Fontaine, sinh tại Chteau Thierry năm 1621, chết tại Paris năm 1695. Cụ thn sinh ra ng vốn l kiểm lm, trước định cho ng đi học để lm nh thầy, song ng khng đủ tư cch theo đạo tu hnh, cho nn lại bỏ trường nh dng m học khoa hnh luật. Cha thấy tnh lng bng bn lấy vợ v nhường chức kiểm lm cho, nhưng ng La Fontaine khng phải l một bậc quan lại hon ton tư cch, m cũng chẳng phải l một người giữ được gia đạo. Sau bỏ cả chức, qun cả vợ. Nguyn ng La Fontaine c ba tật, khiến nn người gia trưởng rất xấu: một l tật m gi; hai l tật biếng lười; ba l tật lm thơ.

Thch lm thơ từ thuở 22 tuổi. Về sau gặp được quan Hộ-bộ Fouquet l một người quyền thế to, lắm của m lại hay hậu đi những người hay chữ v c ti, mới cấp cho ng La Fontiane mỗi năm 1000 livres. Cứ ba thng một kỳ lĩnh tiền, bắt phải vịnh một bi thơ lm bin lai.

Từ lc ng La Fontaine yn được nơi ăn chốn ở mới lm ra những thơ ny, dung-dị như tr đa giỡn, m xem ra nghĩa l su sắc v cng, ngy nay ở bn nước Php lấy lm sch học, ai ai đều biết thuộc lng.

Thoạt ng chỉ mới đem sch ngụ-ngn tản văn của Esope dịch ra thnh thơ tiếng Php, được 6 quyển đề l Fables dEsope mises en vers par M. de la Fontaine (Ngụ-ngn Esope diễn ca của La Fontaine). Sau lại nối thm thnh 12 quyển hợp lm một bộ tổng danh l : Fables de La Fontaine (Ngụ ngn La Fontaine)

Nghệ thuật dịch của Nguyễn-văn-Vĩnh chỉ cốt đng tinh thần chứ khng qu nệ vo từng chữ.

Cũng vẫn trong quyển sch đ (Fables de La Fontaine, Alexandre De Rhodes, 1924) mỗi bi ngụ ngn dịch đ được họa sĩ Mạnh-Quỳnh minh họa. Mạnh-Quỳnh l một họa sĩ nổi tiếng thời đ về ti minh họa, đặc biệt l minh họa những truyện ngộ nghĩnh cho cc em thiếu nhi. Chnh ng đ minh họa cho bo Cậu Ấm của Thi-Phỉ Nguyễn-Đức-Phong l tờ tuần bo nhi đồng nổi tiếng đầu tin của ta vo thời tiền chiến. Hai nhn vật nhi đồng trọc cười quen thuộc của cc em do ng sng tạo trong tờ Cậu Ấm ngy đ l thằng V v thằng Vếu.

Sau đy chng ti chọn lọc ba bức minh họa của Mạnh-Quỳnh, nt vẽ rất c c tnh v lun lun nhiễm sắc thi dn tộc.

1. Bức thứ nhất minh họa bi Con Ve Con Kiến Họa sĩ, tuần tự từ dưới ln trn v từ tri sang phải, cho ta thấy vẻ nhởn-nhơ của ch ve sầu đn ht (xin ch đ l hnh chiếc đn nguyệt) vo những ngy h quang-đng thảnh-thơi; rồi sang ma đng mưa phn gi bấc, ch Ve o tơi nn l đến nh chị Kiến ni kh vay mượn; v sau cht hnh ảnh chị Kiến cần-c, kho đụn đầy nh. Xin ch hnh ảnh chị Kiến xinh-xắn, thắt đy lưng ong v cht khăn mỏ quạ. Ca dao ta c cu :

Những người m xấu như ma,
Cht khăn mỏ quạ cũng ra con người.

Đ l cch ch khăn của c gi qu vo những ngy ma đng thng gi hay những ngy gi lộng, trng vừa kn đo vừa nhũn nhặn.

2. Bức thứ hai minh họa bi Ch Rừng v Ch Giữ Nh : hnh ch rừng gầy ốm trợn trn mắt ngạc nhin nhn v nghe ch ch nh bo tốt kể chuyện; hnh ng chủ bo tốt khăn lượt, o sa đi đu về được ch ch nh chạy ra vẫy đui mừng đn; hnh ch nhỏ, con chủ, u yếm đa với ch.

3. Bức thứ ba gồm nhiều cảnh minh họa bi Con Chuột Nhắt, Con Mo v Con G Trống Non ton l những hnh ảnh được nhn cch ha với một tinh thần hi hước nhị : hnh ảnh ch Miu nhi o gấm snh sang, ngồi ghế bnh ngậm x g vẻ mặt v cng đắc ; hnh ảnh chuHng K vỗ cnh, dựng mo gy; hnh ảnh ch Hng K vỗ cnh, dựng mo gy; hnh ảnh ch chuột nhỏ ra khỏi nh lần đầu thấy sự hốt-hoảng ba chn bốn cẳng chạy về thuật lại, Thử-b lo-lắng nghe cu chuyện con kể, b mặc o cnh, yếm cổ tha (y-phục cổ truyền của những b mẹ Việt-nam); hnh ảnh ch miu sắp chọc tiết một ch chuột nhắt, cn cc ch khc th bị tri g để đ lm của ăn của để; hnh ảnh tang-tc của gia đnh nh chuột dưới tp lều tranh, vợ bận đồ s gai khc trước bn thờ chồng, con nheo-nhc khc cha ở gc nh.

75.
HAI NGƯỜI TRANH NHAU CON S

Hai người đi trẩy hội cha,
Qua nơi bi ct, gặp s nổi ln.
Tay cng trỏ mắt cng nhn,
Mồm cng muốn lẩm, cng vin l gi.
Người ci nhặt, kẻ liền la:
Khoan khoan! Hy hỏi ai l đng ăn?
Cứ theo như lẽ cng bằng,
Ai m thấy trước th ăn đỡ thm.
Người kia phải đứng m xem!
Đp rằng : Nếu vậy th nn cng bnh,
Nhờ trời ti mắt cũng tinh.
Ci rằng : Mắt tớ cn nhanh gấp mười;
Tớ thề tớ thấy trước rồi.
Nhưng m tao ngửi thấy mi đ lu!
Trong khi ci cọ cng nhau,
Xảy quan n nọ đi đu qua đường.
Đi bn đem chuyện thn tường,
Xin qua phn xử đi đường trắng đen.
Cầm s quan đứng quan nhn,
Tch đi mảnh vỏ ht liền ruột trong.
Khi quan vừa nuốt tri xong,
Ngn bn ln giọng Bao-cng phn truyền:
Xử cho bn bị, bn nguyn,
Qun phn đi vỏ, hai bn xử ho.
Cn tiền ph tổn th tha.

Thơ rằng :
Kiện tụng xưa nay tốn km to.
Chẳng qua đục nước chỉ nui c.
Mới hay gan ruột quan moi hết,
Trơ lại cn đi ci vỏ s!

76.
G ĐẺ TRỨNG VNG

Tham th thm cổ nhn dạy thế,
Lấy truyện g ra để răn đời.
Đem cu bịa đặt kể chơi
Một hm g nọ đẻ rơi trứng vng.
Chủ ngỡ c bảo tng trong bụng.
Mổ phăng ra chắc cũng mau giu.
Ai ngờ c cc chi đu !
G thường cũng vậy khc nhau cht no.
Chủ biết dại ku go tiếc của,
Lm gương soi cho đứa tham tm.
Mới đy lắm kẻ nghĩ lầm,
Được mười lại muốn ngay trăm ngay nghn
Trơ ra hết nhẵn, ngồi nhn.

77.
CH SI V GIN NHO

Ch si kia ở nơi rừng ấy,
Đương đi lng lại thấy gin nho.
Mấy chm vừa chn vừa to,
Nước da đỏ thắm, thơm-tho ngọt-ngo.
Cậu si cũng ước ao được bữa,
Nhưng gin cao khng với đến nơi.
Ch bai si lại được lời:
- Nho xanh chẳng xứng miệng người phong lưu.

78.
TRIỀU ĐNH VUA SƯ TỬ

Một ngy kia Mnh-Sư Hong-đế,
Muốn thử xem quyền thế tầy bao.
Bn vời bch th lm tro,
Mỗi loi phi một vin vo Long-cung.
Sắc vng tống đi cng một đạo,
Đng ấn son Quốc-bảo r-rng.
Chiếu rằng suốt một thng trng,
Hội bn trước chốn ngai vng lin min.
Lc mở hội khai din tư yến,
C phường tuồng nhn tiện lm tr.
Mnh-sư c lm to,
Để đem quyền thế m ph chư hầu,
Truyền hội nghị ở lầu Ngũ-phụng,
Những thịt xương lủng-củng bốn bề.
Sức nồng hi-hm gớm gh,
Gấu kia bưng mũi dường ch nặng mi.
Ngự hiểu , giận si sng-sục,
Cho xuống ngay Địa-ngục m ch.
Khỉ ta hiến nịnh tức th :
- Mun tu Thin-thảo cực kỳ thng minh.
Khen mng nhọn, khen dinh thơm phức
Trăm thức hoa, hương nức khng bằng
Ngờ đu lời nịnh tn xằng,
Mnh-sư lại giận giết phăng khỉ gi.
Vua sư tử thật l phm-phũ,
Hẳn cũng dng Kiệt, Trụ chi đy,
Lại gần ch si hỏi ngay
- Mi g tu thật trẫm hay thử no !
Si đại thần tr cao kho chối,
Ci tu : - Thần ngạt mũi thấy chi !
Khn ngoan nn chẳng can g,
Chuyện hay đ dạy, nn ghi vo lng.
Ai muốn vững triều trung quyền chức,
Nịnh khng nn, cương trực cũng đừng.
Cứ lm ra mặt người rừng.

79.
SƯ TỬ , CON LANG V CON HỔ

Sư tử sọm lại đau phong thấp,
Muốn tm thầy cứu cấp bệnh gi.
Lệnh vua đ tỏ ra,
Dẫu lm chẳng được ai m từ-nan.
Vua sư tử phn ton cc giống,
Kn lương y đem cống tại triều.
Thi th cầm th bao nhiu,
Thợ thầy đ lắm lại nhiều thuốc thing.
Duy Hồ xấc dm king khng đến,
Ở lỳ nh một chuyến m chơi !
Lang ta hiến nịnh tức thời,
Qu tu Hồ nọ mệnh Trời dm sai,
Sư tử thoạt nghe bi sớ tấu.
Cơn giận đu nổi ngậu ngay ln :
- B quan vng thửa lệnh truyền:
N Hồ đem đến ngự tiền mau đy !
Hồ biết , nghĩ ngay nước ci :
- Dạ mun tu Quảng-Đại Cao-Minh
Hạ thần quả thật oan tnh,
Vốn đang tm chốn anh-linh khấn cầu.
Nn chưa kịp vo chầu trước điện,
Nay mới về xin hiến phương hay.
Hạ thần nay đ gặp thầy,
Dạy rằng thnh thể bệnh ny dễ yn.
Km chn hỏa l tn trong sch,
Vị tuổi gi huyết mạch kh suy.
By giờ họa c lang b
Dng lm o phủ tức th bệnh yn.
Lang thần muốn ghi tn trong sử,
Nghĩa vua ti nn giữ phen ny
Thi th da nọ lột ngay,
Cho đi phng tượng vo ngay o liền.
Phương thuốc lạ, Ngự khen Hồ giỏi,
Truyền b quan đem tri Lang thần
Thịt kia nướng chả Trẫm ăn,
Da kia may o lm chăn Trẫm nằm.
Nghĩ cu truyện nn ngm mi mi,
Bọn nịnh thần chớ hại lẫn nhau.
Nịnh m hưởng phc dễ đu,
Nịnh m nn họa l cu ni thường.
Ai i ! nn biết thương nhau mấy,
Ke( gim pha chớ cậy chi mnh !
Lạ g những thi triều đnh.

80.
CON THỎ V CON RA

Đi cho sớm việc g tất-tả
Chuyện thỏ ra nghĩ đ hay thay!
Ra kia gọi thỏ bảo : Ny
Thi cng ta chạy từ đy qua đường.
Thỏ bảo ra chị thường ho dại
Hy uống song thuốc tẩy vi liều,
Họa chăng ta c nhận keo,
Ra cng thch tợn, giải treo thật nhiều.
Thỏ tức kh bao nhiu cũng đắt,
Đem giải kia m đặt bn đường.
Những g lọ kể di-dang;
Ai ngồi chủ cuộc, phn tường ni chi.
Thỏ ra sức chỉ đi ba bước,
L đến nơi lấy được như khng,
Vội chi m chẳng thong dong,
Vừa đi vừa bỡn cũng khng chậm g,
Đứng gậm cỏ c khi cũng sớm,
Mặc kệ ra, Thỏ hợm ta đy,
Chng-dng chn dp chn giy,
Trong khi ra nọ ai hay vội-vng.
Biết thn nặng lại cng cố gắng,
Cứ từ từ rảo cẳng bước ln.
S chi thn phận ra hn,
Thỏ cng đủng-đỉnh ở bn về đường.
Nhường chạy trước thm cng danh gi,
Muốn lc no m chẳng đến nơi.
Vừa đi vừa nghỉ vừa chơi,
Nghe hơi gi thổi, xem trời keo my.
Ra thấm-thoắt đến ngay trước đch,
Thỏ vội-vng một mạch chồn chn.
Nhưng m chửa được đến gần,
Th Ra đ tới nơi ăn giải rồi.
Lại cn nhiếc một hồi : - Ch Thỏ,
Đ bảo m, nhanh c lm chi !
V chăng nh cũng đội đi
Như ta đy nữa, ch th bước sao?

81.
CON NHI MUỐN TO BẰNG CON B

Con nhi nom thấy con b,
Hnh dung đẹp-đẽ mnh to bo trn.
Nhi bằng quả trứng t hon,
Lại toan cố sức bằng con b vng.
Ngậm hơi, cổ bạnh, bụng trương;
Ku : Chị em đến xem tường cho ta.
Đ bằng chưa chị trng, n !
Bạn rằng cn km Nhi đ phồng thm;
Hỏi rằng : Được chửa, chị em ?
Đp rằng : Chưa được, phồng thm t nhiều !
- Chị ơi cn km bao nhiu ?
Bạn rằng : - Cn phải phồng nhiều, km xa !
Tức mnh chị nhi oắt ta,
Lại phồng bụng qu vỡ ra chết liền.
Ở đời lắm kẻ thực đin,
Sức hn lại muốn tranh tin với người.
Dại thay những thi đua đi !
Vinh g cuộc rượu trận cười m ganh.
Để cho cơ nghiệp tan-tnh.

82.
CON LỪA MANG HM SẮC

Một con lừa lưng mang hm sắc,
Thấy người tn đ chắc tn ta
Vnh-vang bộ mặt giở ra,
Chấp lễ, chấp bi như l thần đy.
C người kia lần ny biết .
Bảo lừa đừng nghĩ thế m sai.
Hợm đu c hợm lạ đời !
Ai tn đu ch, ch đi ln ru.
Người lễ bi l cầu ng Thnh,
Sự anh linh uy mnh của ngi.
Quan m dốt đặc v ti,
Th dn lạy ci o ngoi m thi.

83.
HAI THẰNG TRỘM VỚI CON LỪA

Vị con lừa của vừa ăn trộm
Hai đứa gian đnh lộn cng nhau.
Thằng ny muốn để về sau
Thằng kia muốn bn cho mau lấy tiền.
Khi hai cậu huyn thuyn ẩu đả,
Anh đấm đau anh đ cũng gi.
Xảy thằng ăn cắp thứ ba
Ở đu lại phỗng lừa ta tẩu liền.
Con lừa đ như in một xứ,
Mấy ng vua tranh cự cng nhau.
Tự dưng người ở đu đu,
Cướp phăng xứ ấy đem cu giải ha.
Thế l trơ mắt thỏ ra.

84.
CON VE V CON KIẾN

Ve sầu ku ve ve,
Suốt ma h,
Đến kỳ gi bấc thổi.
Nguồn cơn thật bối-rối.
Một miếng cũng chẳng cn,
Ruồi bọ khng một con.
Vc miệng chịu khm-nm,
Sang chị Kiến hng xm,
Xin cng chị cho vay,
Giăm ba miếng qua ngy.
- Từ nay sang thng hạ,
Em lại xin đem trả.
Trước thu, thề đất trời!
Xin đủ cả vốn lời.
Tnh Kiến ght vay cậy,
Thi ấy chẳng hề chi.
- Nắng ro ch lm g?
Kiến hỏi ve như vậy.
Ve rằng : lun đm ngy,
Ti ht thiệt g bc?
Kiến rằng : Xưa ch ht !
Nay thử ma coi đy.

85.
THẦN CHẾT V LO TIỀU PHU

Lo tiều vc củi cnh một b.
Tuổi đ nhiều nin số lại cao,
Lặc-l chn đ chn xiu.
Lom-khom về chốn thảo mao khi m.
Tủi thn-phận kỳ khu kh nhọc,
Đặt b si ở dọc lối đi.
Than rằng sung sướng nỗi g,
Khắp trong thế giới ai th khổ hơn?
Bữa no đi lun cơn buồn-b,
Vợ no con vất-vả trăm chiều.
Hết thuế lnh lại thuế sưu,
Quanh năm khch nợ cn điều g vinh?
Hỡi thần Chết thương tnh chăng t,
Đến ti đi cho đ một đời.
Chết đu dẫn lại tức thời,
Hỏi: - Gi khi ny ku vời lo chi?
Lo tiều thấy cơ nguy cuống sợ
- Nhờ tay ngi nhắc đỡ ln vai.
Thơ rằng:
Đnh chết l hết nợ
Sao m ai cũng sợ ?
Mới hay bụng thế gian,
Khổ m sống cn hơn.

86.
CH RỪNG V CH GIỮ NH

Ch rừng kia xương ngoi da bọc,
Bởi ch nh săn-sc trng nom.
Bữa kia gặp một ch xồm,
Trn quay bo mượt, phải hm chạy qung.
Ch rừng cũng tnh choang một mẻ,
Vồ anh kia m x thịt ra.
Ngặt rằng ch lớn thực-th,
V bằng đấu sức ai đ dm đoan
Rằng ch rừng quyết toan được trận,
Sơn cẩu ta đnh phận khim cung.
Lại gần rủ-rỉ ni cng,
Khen anh ch nọ mượt lng đẫy mnh.
Ch rằng : - V tin sinh muốn vậy,
C kh chi việc ấy m thm,
Ngi nn từ chốn sơn nham,
L nơi kham khổ ở lm chi đy.
Gầy l thịt một dy cng kiết,
Cc ng đy thảm-thiết đi di.
Được bữa hm, kh bữa mai,
Thng ngy chăm-chắm, miệng nhai vẫn thm,
Cứ theo ta thử xem một chuyến.
Ch rừng bn gạ chuyện một khi:
Muốn được vậy phải lm g?
Đp rằng: - Cng việc kh chi đu m:
Đồ rch-rưới đi qua cửa ng,
Th sủa ran đuổi n đi xa,
Ngy ngy miệng ht chủ nh,
Vẫy đui mừng rỡ ai m chẳng thương.
Chỉ c vậy bữa thường cơm cho,
Thịt cng g xương-xẩu thiếu chi,
Lại cn chủ mến vuốt-ve.
Ch rừng ưng vậy theo đi nửa đường,
Chợt nom thấy một khoang cổ ch,
Hỏi khoang g, th n chối khng.
Hỏi đi hỏi lại kỳ cng,
Cho ra ci vết trụi lng l g.
Ch một mực l l chẳng ni :
Ci vặt ny, ngi hỏi lm chi?
Ti tam hỏi lại hỏi đi,
Th ra vết xch cn ghi rnh rnh.
- Chết nỗi ! Thế ra anh phải buộc !
Muốn chạy rong khng được hay sao?
Ch rằng : - Buộc mi đu no.
Họa l mới xch chẳng bao lu m.
- Dẫu chẳng mấy cũng l phải xch,
Ci tự do g thch cho tầy.
Thi thi, mặc bữa no say,
Ngn vng hồ dễ snh ty thảnh-thơi !
Ch rừng chạy riết một thi.

87.
CON CHUỘT NHẮT, CON MO V CON G TRỐNG NON

Chuột nhắt xưa nay quanh x cửa,
Ra khỏi nh bỡ ngỡ một phen.
Về khoe với mẹ huyn-thuyn :
- Con qua rặng ni đến miền bin cương ;
Con chạy nhặng khc dường chuột lớn,
Đi dong chơi hung tợn khắp đường.
Nơi kia con gặp hai chng :
Mội chng phc hậu đường đường khi ng.
Chng kia th tiếng to m dữ,
Bộ hung-hăng nghing ngửa mặt my.
Trn đầu cục thịt đỏ gay,
Hai tay vng vẫy như bay ln trời.
Xe nan quạt đui thời to tướng,
Khiếp khiếp chưa ! hnh dng kỳ khi !
(Chuột con kể chuyện li thi,
Tưởng rằng vật lạ xa-xi đu về !
Ai ngờ ch Hng K chnh đấy,
Chuột nhắt ta nom thấy hi-hng.)
- Hai tay phnh-phạch vẫy vng,
Con xưa nay vốn thị hng m gh.
Đui quắt đt chạy về một mạch,
Miệng chửi thầm, thề kệch đến gi.
V chăng khng gặp hắn ta,
Th con hẳn tiếp được nh hiền kia.
Lng bng nhong, ru ria đường bệ,
Đui lại di tam thể trn mnh.
Lừ-đừ coi bộ hiền lnh,
Duy đi mắt biếc long lanh khc thường.
Cng giống chuột nghe dường i mộ *
Y như ta cũng c hai tai.
Lại gần con đ kiếm bi,
Lm quen với hắn một hai thn tnh.
Th thằng nọ thnh lnh ln giọng,
Kec-ke-ke ! trong họng ku ra.
Vội-vng con phải lnh xa.
Thử-b nghe ni nghĩ m sởn lng :
- Chết con ạ ! Chớ trng ngoi m !
Bộ hiền lnh chnh g Miu-nhi.
Xưa nay độc c gian phi,
Cng ni nh chuột n th hại lun.
Cn g nọ th con h sợ,
Hắn cng ta c nợ xưa nay.
Đ khng lm hại nh ny,
M thường giống chuột lại hay ăn g !
Thằng mo n coi ta như gỏi,
Hại loại mnh mn-mỏi bấy lu.
Đỏ lng xanh vỏ c cu,
Con nn ghi lấy về sau đừng lầm.

88.
CON LỪA ĐỘI LỐT SƯ TỬ

Con lừa kia đội da sư tử,
Khắp một vng tưởng dữ đều kinh.
Tuy rằng l vật đng khinh,
M ai cũng sợ oai linh con lừa.
Rủi phải khi tai th một mẩu,
Li ngay ra đin đảo khi-man.
Ch kia chạy đuổi sủa ran,
Lm cho ai nấy nổi cơn tức cười.
Cch giả hnh mấy người đ biết,
Thấy mnh sư chạy riết trong đồng.
Th ai cũng thấy lạ-lng,
Mnh sư để ch đuổi cng thế nhưng?
Xt lắm kẻ lẫy lừng trong ci,
Cũng chẳng qua giả dối như lừa.
Nghnh-ngang hống hch gi mưa,
Chẳng qua đội lốt để lừa người ngy.

Ch thch: Đọc thm truyện ny trong Chiến quốc sch (Nguyễn-Văn-Ngọc v Trần-L-Nhn, Cổ-Học Tinh-Hoa) để so snh:

HỒ MƯỢN OAI HỔ

Vua Tuyn-vương lm vua cả nước Sở. Chiu-Hề-Tuất chỉ l một người bầy ti vua Tuyn-vương, thế m người phương Bắc ai nghe thấy ni Chiu-Hề-Tuất cũng phải kinh sợ. Vua lấy lm lạ, một hm hỏi cng thần v cớ sao. Khng ai trả lời nổi. Chỉ c Giang-Nhất thưa được rằng :
Con hổ hay bắt cc giống th để ăn thịt. Một hm bắt được con hồ, Hồ bảo : Liệu đ! Chớ c động chạm đến ta m chết ngay by giờ. Ta l trời sai xuống, cầm quyền coi hết cả bch th; ngươi m ăn thịt ta, l ngươi tri mệnh trời, hại đến thn ngay lập tức, khng tin, thử để ta đi trước, ngươi theo hầu sau, xem c con th no trng thấy ta m khng sợ hi tm đường trốn mau khng. Hổ cho l ni thật, bn theo hồ đi. Quả nhin bch th trng thấy đều sợ m chạy cả.
Hổ vẫn khng biết rằng bch th sợ mnh m chạy, cứ tưởng l sợ hồ. Ngay nh vua nước mạnh, qun nhiều m lại giao cả quyền thế cho Chiu-Hề-Tuất, người phương Bắc sợ Chiu-Hề-Tuất, nhưng kỳ thực l sợ vua cũng như bch th sợ hổ vậy.

89.
CON CH RỪNG V CON C

Ch rừng tham ăn hay nuốt vội,
Nhn một khi vui hội anh em.
Miếng ngon đương lc miệng thm,
Chưa tri miếng gối đ thm miếng đầu.
Phải ci xương mắc xu trong họng,
Phc mười đời c bỗng đi qua.
Ch rừng mới gật chị ta,
Đến ngay th mỏ gắp ra một hn.
Xong cng việc c cn tnh gi,
Ch rừng đ chẳng trả tiền cng.
Lại cn ơn vỗ như khng :
- Đầu my trong cổ họng ng mới rồi.
Đ that khỏi th thi, phc đức!
Lại chửa mừng cn chực đi cng.
Bội ơn! Ct thẳng cho xong,
Chớ hề đến trước mặt ng m ngầy .

90.

CON G TRỐNG V CON HỒ

Trn cnh cy con g trống đậu
Đ khn ngoan lại lu việc đời.
Hồ ly đến ngọt mấy lời :
- Đi ta hết giận tới thời ha an.
Nay trong khắp thế gian thn i.
Tnh anh em ti lại thưa anh.
Xuống đy hn ci tỏ tnh,
Trăm nơi cn phải chạy nhanh mới cng.
Rồi mặc sức vẫy-vng đi lại,
Ti với anh hết hại lẫn nhau.
Từ đy anh chớ lo u,
Khi no c việc muốn cầu đến em,
Gọi một tiếng ngy đm cũng lại,
Xuống đy hn gọi ngi đồng bo.
G rằng : - Mừng rỡ xiết bao!
Tin ny biết lấy cch no tỏ vui?
Lời anh ni th ti thm trọng,
Ka ng xa thấy bng ch săn
Hai anh đương chạy tới gần,
chừng cũng một tin thn i ny.
Đợi ti đ xuống ngay lập tức,
Để bốn ta cng được hn nhau
Hồ ly nghe chửa dứt cu
Vội-vng một mạch cắm đầu chạy nhanh.
- Thi anh nghỉ để dnh khi khc,
Kẻo em cn chạy cc nơi xa.
Ni rồi cẳng bốn chn ba,
Nghĩ mưu khng đắt, hồ ta giận mnh.
G thấy hắn thất kinh đắc :
Lừa thằng gian thch ch dường bao !

91.
HAI CON LA

Hai con la cng đi đường ci,
Con tải tiền con tải cỏ kh.
G kia vinh hạnh dường ph,
V ai mang đỡ chẳng cho đỡ no.
Dng đủng-đỉnh lm cao với chng,
Cổ leng keng chung đụng suốt ngy.
Ai ngờ gặp buổi khng may,
Giặc đu ko đến dm ngay ti tiền.
Vồ la nọ giặc liền bắt lấy,
Nắm dy cương ko lại một nơi.
La gắng sức, cự với người,
Chng đm nt thịt tời-bời một khi.
Than : - Danh vọng lm chi cho cực,
G hn kia sao được yn thn,
M ta đau-đớn như rần.
La kia nghe thoảng lại gần đp ngay :
- Hễ cy cao, gi lay cng dữ
Mang cỏ kh v thử như ta,
Th chi đến nỗi đau m.

92.
CON SƯ TỬ V CON MUỖI MẮT

Sư tử một hm mắng con Muỗi
- Bước đi đồ hi thối nhỏ-nhen
Muỗi ta đu c chịu hn,
Tức cng sư tử trao liền chiến thư :
- Mi chớ tưởng vua m ta sợ,
Đừng lm cao, mi chớ hợm đời.
Con b to gấp mấy mươi,
Ta cn ko nổi như chơi đi cng.
Ni vừa đoạn muỗi xng ln trước,
Rc t v, rồi vượt trận tiền.
Vừa lm tướng vừa thổi kn,
Trước cn bay vọt ln trn tt m;
Sau nho xuống, nhảy x vo cổ,
Sư tử ta xấu hổ pht đin,
Mp su bọt, mắt quắc ln,
Miệng gầm, chn nhảy, sợ rn một vng.
Việc kinh hi khắp trong thế giới,
Ai hay đu bởi ci muỗi con.
Đuổi sư khắp ni cng non,
Khi th đốt gy, lc bon cắn đầu,
Khi bay lọt vo đu lỗ mũi,
Sư tử ta hậm hụi pht khng.
Ngụy ranh quay cổ lại trng,
Thấy nanh cng vuốt cũng khng lm g.
Muỗi nhot miệng cười kh mấy tiếng,
Sư tức mnh lại nghiến hm răng.
Đui th ngoe nguẩy vung-văng,
M ra phải chịu một thằng muỗi ranh.
Anh giận lắm th anh thm nhọc,
Cậy hng cường lm cc g ti !
Muỗi ta thắng trận phản hồi,
Khải hon một trận vang trời vo vo.
Chạy cng xứ bo cho chng biết,
Mạng nhện đu lại kết ngang đường.
Muỗi ta vướng phải ai thương?
Ta nn lấy chuyện lm gương hai điều :
Cuộc tranh cạnh c nhiều th nghịch,
Kẻ nhỏ thường nn kệch kẻ to.
Nhiều khi việc lớn chẳng lo,
M ra cht việc nhỏ-nh chẳng xong.

93.
CON DƠI V HAI CON CẦY

Dơi bay quạng xảy khi chi cổ,
Choạng ngay vo cửa tổ con cầy.
Cầy ny ght chuột xưa nay,
Chạy ra đ định vồ ngay dơi gi :
- Giống mi đ cng ta lm hại,
Sao cả gan dm lại nơi đy ?
Phải chăng chnh chuột l my,
Nếu khng chẳng phải đời cầy nh tao !
Dơi van lạy : - Lượng cao soi xt,
Ti thực khng phải kiếp chuột m.
Ai đu đặt để sai ngoa,
Giời sinh ti quả vốn l kiếp chim.
Cn đi cnh hiển nhin thượng tại,
Chc vạn nin điểu loại cao bay !
Lời cung nghe lọt tai cầy,
Tức th phng x cho bay về nh.
Cch khi đ một vi hm nữa,
Dơi lại chong vo cửa hang cầy,
Cầy ny tnh ght chim bay,
T ra dơi lại gặp ngy nguy nan.
C di mm đ toan ra bắt :
- My l chim ta quật chết tươi.
Dơi sao cũng kho mau lời :
- Xin ngi nhn kỹ hnh ti chim no.
Chim c đủ vũ mao mới phải,
Ti vốn l th loại xưa nay.
Chc xin Thử quốc lu di !
Hong thin hại hết những loi miu nhi !
Khen dơi biến tr cũng kỳ,
Nhờ mưu khn thot hiểm nguy hai lần.

Thơ rằng :

Liệu gi khen ai kho phất cờ,
Đổi lời cầu thot lc nguy cơ,
Sẵn cu vạn tuế trn đầu lưỡi,
Chc Hn khi xưa, chc Ngụy giờ.


94.
HỘI ĐỒNG CHUỘT

Một con mo tn l Trạng Mỡ,
Bắt chuột nhiều long-lở hầm hang.
Mo đu dữ dội lạ dường !
Để cho đến nỗi sạch quang trong ngoi.
Họa cn st một hai ch lỏi,
Đố dm th ra khỏi cửa hang.
Ch no cũng đi họng gang,
Trng thấy Trạng Mỡ coi dường yu tinh.
May được buổi tin sinh chạy gi,
Chốn cao xa trn mi nh người.
Chuột thừa đương lc thảnh-thơi,
Họp nhau bn việc kim thời nguy nan.
Ch chuột gi ra bn ngay trước :
- Liệu mau mau trong nước hiểm ngho,
Đem chung m buộc cổ mo,
Để cho khi hắn leo tro tm ta,
Leng keng nghe hiệu l ta chạy.
Ai cũng khen m lạy Cụ Trm.
Duy cn một việc đeo chung,
Nghe như hơi kh tm phương thi hnh.
Hỏi lũ chuột, th anh từ co.
Anh lại rằng : - Đy lo dại g?
Đ đnh nơi chết ai đi,
Ngẩn-ngơ một lt rồi th hội tan.
T ra cuộc luận bn thực ho,
C lạ g bn lo xưa nay
Chẳng l việc chuột thế ny,
Việc dn việc nước cũng hay bn xằng.

Thơ rằng :

Nghị luận cn dở-dang,
Triều đnh đng nhan-nhản.
Thi hnh lm cục trung,
B quan đ tận tn .

95.
HAI CON D CI

Khi no d đ ăn no,
Th d hay thch tự do chơi bời.
Đi tm những chốn xa khơi,
Những vng khuất nẻo, những nơi vắng người.
Ni cao cy cỏ tốt tươi,
Dưới khe su thẳm, đ đi ba hn.
Cc c đến đấy nhảy bon,
Chẳng ai ngăn được d non chạy qung.
Một hm d ci hai nng,
No-n bỏ nội cỏ vng đi dong.
Hai bn bờ suối nước trong,
Tnh cờ đu lại đi cng tới bn.
C cầu nho-nhỏ bn trn,
Đi cầy họa mới đi len nhau vừa.
Dưới khi dng nước chảy bừa,
Đứng trn nom xuống nghĩ m gh thay !
Dịp cầu tấm vn lung-lay,
Vậy m d nọ bước ngay một đầu.
D kia no c hi đu,
Đưa chn cũng bước đầu cầu bn kia.
Thoắt coi no c khc chi.
Vua Pha-Nho với vua Louis hội đồng.
Hai nng bước một thong-dong,
Giữa cầu thoắt đ đi cng tới nơi.
Kiu căng ai lại nhường ai,
Cũng ni đo để, cũng vai anh hng.
C ny cậy chu nh tng,
D ny Bch-L l ng su đời.
Con dng chu giống phải chơi !
C kia khi ấy tức thời nghĩ ra :
Tổ tin ngũ đại nh ta,
L d T-Vũ ng cha kế truyền
Cũng l chu phụng con tin,
Hai c cng dấn bước ln nhịp cầu.
No ai c nhượng ai đu,
Ganh nhau cho đến đm đầu xuống khe.
Cu ny chẳng những chuyện d,
Bước đường danh lợi người đi cũng dường.

96.
MẶT TRỜI V LOI ẾCH

Vua ngược c một hm lấy vợ,
Cả bn dn mừng rỡ yến din
Duy -dốp bảo l đin,
hay ! Lũ ngốc tự nhin mừng xằng !
Bn đem chuyện kể rằng khi trước,
Vua Thi-dương muốn rước du về.
Chum ao ếch nhi sợ m,
Inh tai chẳng chuộc, trong khe dưới ngi :
- Than i ! Nếu mặt trời sinh đẻ,
Ếch nhi ta hồ dễ ở yn,
Một trời đ nng như đin,
V bằng nửa t bể liền cạn kh.
C v ếch sẽ v đu ở ?
Ci với lau biết ở nơi nao ?
Loi ta biết tnh thế no ?
Nước-ni kh ro, sống sao phen ny ?
Lời ni phải m hay đo để !
Ếch khn ngoan người dễ đ ty.

Nguyn văn của La Fontaine:

Lune certaine chvre au mrite sang paire,
Dont Polyphme fi prsent Galate;
Et lautre la chvre Amalthe,
Par qui fut nouri Jupiter.


La Fontaine đ dng những điển tch d trong thần thoại, no l loại d cao qu đ từng được Polyphme (con thần Neptune) mang tặng nữ thần Galate những mong mua chuộc được tnh yu; rủi thay Galate lại yu chng chăn chin Acis; chng ny bị Polyphme giết chết v ghen. No l Amalthe, một con d khc, cn cao qu gấp bội v n đ từng nui Jupiter, vị cha tể chư thần.

Nguyễn Văn Vĩnh đ dịch thot mấy cu ny v cũng lấy những điển tch tương xứng của Đng-phương. Truyện T Vũ chăn d th đng nhưng truyện Bch L Hề th khng.

Nguyn Bch L Hề vo thời Đng Chu l người nước Ngu, thuở hn vi đ c lần phải đi ăn xin, c lần chăn tru thu, bị bắt ở Sở phải đi chăn ngựa cho vua Sở, mi sau gặp thời được phong tướng gip Tần Mục Cng lập nn nghiệp b.

Vậy truyện Bch L Hề chỉ c lin lạc với tru v ngựa thi. Song le việc dng chệch điển tch một cht ở đy cũng chẳng sao v chng ta vẫn chim ngưỡng ti dịch thot rất ti tnh của Nguyễn-văn-Vĩnh.

97.
C HNG SỮA

C B-rt đi mang liễn sữa.
K đệm bng ở giữa đỉnh đầu.
Chắc rằng kẻ chợ xa đu,
Nhẹ nhng thoăn thoắt chẳng u ngại g.
Chn hm ấy th đi dp một,
Vy xắn cao ton-tt bước nhanh
Gọn-gng m lại thn xinh
Vừa đi vừa tnh phn minh từng đồng.
Sữa bấy nhiu, bn xong ngần ấy,
Trứng một trăm mua lấy về nh,
Ấp đều c kh chi m,
Kho ra mấy chốc đn g đầy sn.
Co nọ dẫu mưu thần chước giỏi,
C tha đi cũng giỏi mươi con,
Bn đi mua một lợn non,
Ta cho ăn cm bo trn như tru.
Đem ra chợ by đu chẳng đắt,
Bn lợn đi lại dắt b về.
Thừa tiền mua một con d,
Để cho n nhẩy bốn bề m coi.
C B-rt ni rồi cũng nhảy.
Sữa đổ nho hết thảy cn chi,
No b, no lợn, no d,
No g, no trứng cũng đi đng đời.
C ti thấy của rơi lnh-lng,
Lủi-thủi về chịu mắng với chồng.
Đnh rằng mấy gậy l cng,
Để cu chuyện sữa kể rong hết lng.
Nghĩ lắm kẻ hoang đường cũng lạ,
Ước xa-xi hay qu phận mnh.
Tề-mn, Sở-mục hng danh,
V cng B-rt rnh-rnh cũng như.
R mở mắt trơ trơ m mộng,
Chuyện mơ hồ m động đến lng.
Của đời hết thảy thu xong.
Trường-thnh đắp nổi, A-phng về ta.
Khi một mnh ấy ta thch hổ
Vua nước Tu đạp đổ như chơi.
Vận may lại thuận lng người,
Mun dn mến phục ngai Trời ngồi trn.
Sịch một tiếng tỉnh liền giấc mộng,
T vẫn mnh bố ngỗng xưa nay.

 

 

Sưu Tầm Ti Liệu v Web Design

  H Phương Hoi

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hong Vn

Sưu tầm Nhạc Dn Ca

Julia Nguyễn
Xin vui lng lin lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những g lin quan đến trang web nầy
Copyright 2003 Trang Ca Dao v Tục Ngữ
Last modified: 06/01/15